محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1425

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

بكيش شونده را نيز گويند [ 1 ] . ناركوك - [ به سكون راى مهمله و ضم كاف ] و نارخوك - بضم خاء معجمه - هر دو نام افيون باشد « 1 » كذا فى مؤيد الفضلاء . و از فضلاء مسموع شده كه نام قصر « 2 » خشخاشست * . نرسك - [ بفتح نون و راى مهمله و سكون سين مهمله ] همان نسك مرقوم كه عدس باشد . ناى مشكك - [ بفتح ميم ] يعنى ناى انبان [ 2 ] . مثالش امير خسرو گويد : بيت بادبندى سرود « 3 » ناى مشكك بين كه چرخ * هر زمان آن بادبندى را ز سر گيرد همى نماك - [ بفتح نون ] يعنى رواج و رونق و زيبائى . مثالش فردوسى گويد : بيت چو سالت شد اى خواجه بر شصت پاك * مى و جام و آرام شد بىنماك [ 3 ] نيك - معروف [ 4 ] و بمعنى بسيار نيز آمده چنان كه « 4 » شيخ سعدى گويد : شعر « 5 » كه سخت سست گرفتى و نيك بد كردى * هزار بار از اين رأى باطل استغفار نلك - [ بكسر نون و سكون لام ] آلوى كوهى باشد [ 5 ] . مثالش ابو المؤيد فرمايد : شعر « 5 » صفراى مرا سود ندارد نلكا * درد سر من كجا نشاند علكا و صاحب تحفه بمعنى آلوى كشته يعنى خشك شده « 6 » آورده و شمس فخرى نيز بمعنى آلوى خشك آورده و گفته : شعر « 1 » ز انسان كه لآلى دهد آن شاه بسايل * دهقان بدر باغ بمردم ندهد نلك و در ادات دانهء شنبليت باشد . و در فرهنگ - بفتح

--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - كذا و شايد : غوزه . ( 3 ) - « س » : هر دو : ( 4 ) - اصل : چنانچه . ( 5 ) - « س » ندارد . ( 6 ) - « س » : شده و . ( 1 ) نغوشا . ( 2 ) ناى مشك . ( برهان ) . ( 3 ) شعر در شاهنامه چاپ بروخيم ( ص 2552 ج 8 ) چنين است : چو سالت شد اى پير بر شصت و يك - مى و جام و آرام شد بىنمك . و « نمك » امروز هم بمعنى ملاحت به كار مىرود ( حاشيهء برهان مصحح دكتر معين ) . ( 4 ) يعنى ، خوب . نغز . ( 5 ) و آن را به عربى زعرور گويند و بعضى گويند نام درخت زعرور است . ( برهان ) .