محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

968

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و بمعنى آواز و صداى جماع نيز آمده . مثال اين معنى سوزنى گويد : بيت « 1 » من و دو يارك من تاز را بحجره بريم * همى كشيم و سپوزو « 1 » همى كشيم « 2 » و « 1 » سپوز چنان كشيم و چنان در بريم ما همه شب * كه خواب نايد همسايه را ز فوزافوز فريز - [ به راى مهمله . به وزن ستيز ] گياهى است خوش‌بو [ 1 ] . مثالش نزارى قهستانى گويد : بيت اى كه در بستان جانم شاخ عشق * دست در هم داد چون بيخ فريز و « 3 » در نصاب بمعنى اذفر « 4 » آورده و گفته : بيت رازيانج ، باديان . سك ، بوى خوش . اذفر « 5 » ، فريز * نثروشتى را ، پراكنده شمر . مجموع ، گرد و كبابى باشد * كه از گوشت قديد كنند و در فرهنگ بمعنى گوشت قديد آمده و ديگر بمعنى فراويز جامه نيز آمده . مثالش اين بيت قطران آورده : شعر « 6 » جاودان در ملك و دولت زى كه باشد بىتو ملك * همچو تن بىجان و جان بىعقل و جامه بىفريز و بمعنى ستردن مو نيز آورده ؛ سر فريز كرد يعنى سترد . و بمعنى قسمى از صموغ منتن [ 2 ] نيز آمده « 3 » و بيرزد نيز گويند - - و گذشت - - * . مثال اين معنى سوزنى گويد : بيت « 1 » ز باد و خاك و ز آبند و آتش اين مردم * تو باز چون گه و پشم و فريز و انكژدى فروز - يعنى تابش و فروغ . مثالش مولوى گويد : [ بيت ] اندك‌اندك خوى كن با نور روز * ورنه خفاشى بمعنى بىفروز و بمعنى روشن كننده و امر بروشن كردن نيز باشد . مثال معنى اول شيخ سعدى فرمايد : بيت يكى گفتش اى كرمك « 7 » شب فروز * چه بودت كه بيرون نيايى بروز مثال « 3 » معنى دوم سراج الدين راجى گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « ب » : زنيم . ( ظ - بريم ) . ( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) - « س » « الف » : اذخر . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 5 ) - « س » : اذخر . ( 6 ) - كلمه از « ن » است . ( 7 ) - « س » : كرمكى . ( 1 ) فرزد . فرزه . فريژ . فريج و فريس . و برهان افزايد و نيز گياهى در نهايت تازگى و سبزى كه از خوردن آن دواب فربه شود . ( برهان ) . ( 2 ) يعنى : بدبو .