محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1413
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
شعر « 1 » اشتر مست كف كند هرچه كند تلف كند * ليك نداند اين شتر لذت نوشخوار من مع الزاء نخيز - [ به خاى معجمه . به وزن مويز ] كمين باشد كه بر كسى گشايند . مثالش شمس فخرى گويد : شعر « 1 » سپهر بر رخ اعداى او كشيده كمان * زمانه بر ره بدخواه او گشاده نخيز و مسعود سعد نيز گويد : شعر « 1 » حشمتت را نخيز باز حريص * دشمنت را گريز زاغ « 2 » حذور « 3 » و به - راى مهمله [ 1 ] - نيز به اين معنى آمده « 4 » و در نسخهء حسين وفائى بمعنى موضعى كه در آن درخت كشته باشد نيز آمده و گفته كه آن را در شيراز تخمدان و دانهدان نيز گويند اما درين قول متفردست و در هيچ نسخه اين معنى نيامده [ 2 ] . نهجيز - [ به هاء و جيم . به وزن برخيز ] بمعنى پيچيدن باشد و بمعنى پيچ نيز باشد مثالش شمس فخرى گويد : بيت چنان ز معدلتش كار مملكت شد راست * كه شد ز زلف بتان باز و صمت نهجيز نغز - بمعنى خوب و پاكيزه و بديع باشد [ 3 ] مثالش شيخ سعدى گويد : بيت خرد بايد اندر سر مرد و مغز * نبايد مرا چون تو دستار نغز نيز - كلمهايست كه در تشريك كلمهء دگر گويند مثالش هم او [ 4 ] گويد : شعر « 1 » مرا نيز با شكل اين بت خوشست * كه نقش خوش و قامت دلكش است
--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - « س » : زاخ . ( 3 ) - « ك » : خدور . ( 4 ) - كلمه از « ك » است . ( 1 ) يعنى : نخير . ( 2 ) در برهان بمعنى مردم فرومايه نيز آمده . ( 3 ) در برهان معنى چست و چالاك نيز دارد . ( 4 ) يعنى : سعدى .