نرخ متاعى كه فراوان بود * گر به مثل جان بود ارزان بود ناچخ - [ بفتح جيم فارسى ] شمس فخرى گويد سنانيست كه سر او دو شاخ باشد مثل زوبين و گفته : شعر « 1 » براى بزمش ناهيد راست چنگ بچنگ * بكين خصمش بهرام را به كف ناچخ اما در مؤيد الفضلاء گفته كه ناچخ سلاحيست و در شرفنامه بمعنى نيزهء كوچك آمده و در فرهنگ بمعنى تبرزين باشد . و خواجه عميد لويكى مؤيد اين معنى گويد : بيت بادا خميده پشت چو ناچخ حسود تو * ريزان به خاك راه تو خونش چو آب تيغ نيمچرخ - در فرهنگ بمعنى تخش باشد مثال اخسيكتى گويد : بيت گردون « 2 » چونيمقوس و در آهنگ تك « 3 » چنان * كز نيم‌چرخ و هم جهد ناوك كمان مع الدال نوند - [ بفتح نون و واو ] پيك و خبرآور باشد چنان كه « 4 » استاد رودكى گويد : شعر « 1 » چرخ چنينست و برين ره رود * ليك بهر نيك و بدت شد نوند و ديگر اسب را گويند مثال اين معنى اخسيكتى [ گويد ] : شعر تفته ز تاب مهر برين گونه دوزخى * كرده نوند من چو سمندر بر آن گذر و در مؤيد الفضلاء بمعنى مقامى كه آتشكدهء برزين آنجا بود نيز آمده . مثالش حكيم فردوسى گويد : شعر « 1 » به جائى كجا نام آن بد نوند * بدان اندرون كاخهاى بلند كجا آذر تيز برزين كنون * بدانجا فروزد همى رهنمون

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - بجز « ك » : گردن . ( 3 ) - « ن » : نك « ك » : يك . ( 4 ) - اصل : چنانچه .