محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1339

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

شعر « 1 » ملنگ - [ بفتح ميم و لام ] بمعنى بيهوش باشد . حكيم لبيبى گويد : شعر « 1 » ز جا جست چون آتشى بيدرنگ * دل از بادهء عشق مست و ملنگ و در فرهنگ بمعنى مجرد سر و پا برهنه آورده . و بمعنى نهى از لنگيدن نيز باشد . مثال اين دو معنى مولانا كاتبى فرمايد « 1 » : شعر « 1 » منال كاتبى از سنگلاخ وادى فقر * ملنگ وار بپايان بر اين طريق و ملنگ ميار عذر كه ره دور و مركبم لنگست * كه عذر لنگ نيايد « 2 » ز رهروان ملنگ و اين شعر داعى براى معنى سر و پا برهنه ابلغ است كه : شعر صفات نور تو رومى رخان بسته نقاب * صفات ظلمت « 3 » تو زنگيان عور ملنگ ماتورنگ - [ بضم تاء و سكون واو و نون و فتح راء ] سوسمار باشد . و ماترنگ - بحذف واو - نيز گويند [ 1 ] . مع اللام ماكول . [ بضم كاف تازى ] گلوبندست مثل رسن و غيره [ 2 ] . مثالش شمس فخرى فرمايد : بيت بهر مأكول تا بكى دارى * حلق جان را ز غصه در ماكول و در نسخهء وفائى بمعنى اكول بود يعنى پرخوار و به اين بيت متمسك شده : بيت « 4 » قليه كردم دوش و آوردم به پيش * تا بخورند آن دو ماكول « 5 » نهنگ و در نسخهء ميرزا مالول - بالام - آمده بمعنى شكم بنده و بلند بمرتبه . و در ادات الفضلاء مالول بمعنى غلام بزرگ آمده كذا فى الفرهنگ . و در تحفة - السعادة ماكول و مالول - بكاف و لام - هر دو به اين معنى آمده .

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - در « س » و « الف » نبايد نيز خوانده مىشود . ( 3 ) - « س » : ظلم . ( 4 ) - كلمه از « ك » است . ( 5 ) - « س » : مال . ( 1 ) چلپاسه . سام ابرص . ضب ( برهان ) . ( 2 ) ظاهرا بجاى گلوبند و رسن ، « گلوبنده » و « رس » بوده است كه هر دو بمعنى اكول و شكم بنده است .