محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1332
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
ملك - [ بضم ميم و سكون لام ] دانهايست بزرگتر از ماش و آن را در ميان باقلى يابند و به عربى آن را جلبان گويند - بضم جيم و سكون لام باباى موحده - آن را پزند و خورند . مثالش شيخ عطار گويد : شعر « 1 » ملك مطلب گر نخوردى مغز خر * ملك گاوان را دهند اى بى خبر منجك - [ بفتح ميم و جيم تازى و سكون نون ] شعبده باشد كه مشعبدان كنند چنان كه « 2 » آهن - پارهها را در كاسه كرده و آب در آن كنند و بشعبده آنها را از كاسه بر جهانند [ 1 ] مثالش منجيك گويد : شعر « 1 » بمنجك جهاندى مرا از درت * بهانه نهادى تو بر مادرت مكوك - [ بفتح ميم و ضم كاف ] افزاريست جولاهان را و ماكو نيز گويند . مثالش مولوى : شعر « 1 » مانند مكوك كژ اندر كف جولاهه * صد تار بريدى تو در تار دگر رفتى مچك - [ بجيم فارسى . به وزن فلك ] عدس باشد [ 2 ] . مثالش سوزنى گويد : بيت بر آتش حسد ، دل زير كترين خصم * جوشى بر آن مثال كه در زير بامچك و بمعنى نهى از چكيدن نيز باشد چنان كه عميد لويكى گويد : بيت قطرهء ابر فيض تو گر چكدم بكام دل * ابر نياز گو مبار اشك اميد گو مچك ميگكى - [ كاف اول فارسى . به وزن گيلك ] بمعنى ملخ باشد . مثالش احمد اطعمه گويد : بيت احمدا ! پيش سليمان مىبرد ران ملخ * هر كه پيش اطعمه تحسين ميگك مىكند و در فرهنگ ميگ - به وزن ريگ - آمده [ 3 ] .
--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 1 ) در برهان بمعنى گهواره و بضم اول مصغر منج كه زنبور عسل باشد و بمعنى قرنفل نيز آمده است . ( 2 ) برهان گويد بعضى گويند بادام كوهى است و آن تلخ باشد و بريان كنند و در آش بيمار بجاى روغن به كار برند . ( 3 ) برهان گويد تصغير ميگ نيز هست يعنى ملخك .