محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1150
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
باليده و كشت باليده باشد . و بمعنى اندوخته و جمعكرده نيز آمده [ 1 ] . كوپاره - [ بباى فارسى و راى مهمله . به وزن بو داده ] گله و رمه باشد . مثالش شمس فخرى گويد : [ بيت ] كمترين بخششى ز همت تو * صد هزاران دهست و كوپاره و ناصرخسرو نيز فرمايد : [ بيت ] نژاد ديو ملعونند يكسر * مزاياد آنكه اين كوپاره را زاد و در فرهنگ - بكاف فارسى - [ 2 ] آمده و « 1 » كوواره « 2 » نيز آمده كه بجاى - باء واو - باشد * [ 3 ] . كوپله - [ بضم كاف و سكون واو و فتح باى فارسى و لام ] موى كلهء مردم . و ديگر بمعنى قفل و شكوفه و حباب نيز آمده و در لسان الشعراء - به وزن كوكبه - به اين معانى آمده و در شرح سامى همين بمعنى حباب آورده و گفته : « كوپله ، هو ما يطوف فوق الماء كانه القوارير » اما در ادات - الفضلاء - بفتح و ضم كاف بباى تازى [ 4 ] - موى كله و - بضم كاف بباى فارسى - شكوفه و قفل [ 5 ] و حباب [ 6 ] باشد . و در فرهنگ بمعنى قبه كه در ايام سور و شادى برسم آذين در شهرها زنند نيز آورده و اين بيت ظهير را شاهد آورده : بيت « 3 » نيست آئين وفايت هيچ محكم آنچنانك « 4 » * روز باران شهرها در قبه و در كوپله كوبيازه - [ بباى تازى ] چكش باشد يعنى مطرقهء آهنگران « 1 » كذا فى الشرفنامه و - بباى فارسى [ 7 ] - نام طعامى است كه در بلخ متعارفست مثالش حكيم خاقانى گويد : بيت به سير كوبهء رازى بدست حيدر رند * بكوبيازهء بلخى بخوان جعفر باب « 5 » * كوشه - [ به وزن توشه ] يعنى كوشيده و
--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - « س » : كواره . ( 3 ) - كلمه از « ك » است . ( 4 ) - « س » : آنچنانكه . ( 5 ) - « س » : ياب . ( 1 ) گواليده . ( 2 ) يعنى : گوپاره . ( 3 ) در اين صورت برهان گوواره دارد و اصولا با گاف صحيح است نه با كاف . ( 4 ) يعنى : كوبله . ( 5 ) قفل معرب آنست . ( 6 ) سواران آب . ( 7 ) يعنى : كوپيازه . اما برهان درين معنى گوپيازه آورده است .