محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1144
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
باشد ( 1 ) . مثالش امير خسرو فرمايد : بيت كرشمه چند توان كرد آخر اين جانست * نميدمد ز زمين يا صبا نمى آرد كه - [ بضم وفتح كاف ] مختصر كوه و كاء 1 وبفتح كاف چه را نيز گويند . مثال معنى اول انورى گويد : بيت بادام دو مغزست كه از خنجر الماس * ناداده لبش بوسه را پاى قران را 2 مثال معنى دوم جمال عبدالرزاق گويد : بيت و گر كه نيست د راصطبل معمور * درين همسايه شخصى ميفروشد * و بكسر كاف يعنى كوچك . شاعر گويد : بيت 3 دهاتها پرشده از آفرينت * كه ومه جمله راره برزمينت 4 و كهينه = بمعنى كوچكتر است وكمينه بمعنى كمتر باشد . مثال هر دو لغت شاعر گويد : بيت كهينه عرصه اى از جاء او فزون ز فلك * كمينه جزوى از قدر او مه از كيوان و بمعنى فرومايه و كم ارزش و بى و قرنيز آورده در تحفه السعادة ( 2 ) . كريچه - [ به راى مهمله وجيم فارسى به وزن بريده ] بمعنى خانهء كوچك باشد ( 3 ) . حذيقه : بيت داشت لقمان يكى كريچهء تنگ * چون گلوگاه ناى وسينهء چنگ و در فرهنگ بمعنى پر ريختن جانوران نيز آمده و كريزه ( 4 ) نيز گويند 1 و در فرهنگ بمعنى اول كرچه نيز آورده بضم و گفته خانه ايست كه مزارعان بر كنار زراعت سازند . مثالش امير خسرو گويد :
--> 1 - تا علامت ستاره 1 " الف " در حاشيه دارد . 2 - بجز " ك " قرآن را . 3 - " س " ندارد . 4 - بجز " ك " : برويزينت . ( 1 ) وغمزه و اشاره به چشم و ابرو . ( برهان ) ( 2 ) اين معنى در برهان نيست و گويد بكسر اول و خفاى ثانى افادهء دليل وعلت كند و گويد بضم اول و فتح ثانى مخفف كوهه است بمعنى پيش زين وموجهء آب ( صحيح درين صورت كهه است نه گه از حاشيهء برهان ) . ( 3 ) = كريحه . ( 4 ) = كريز .