محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1139

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

بيت 1 غريبى گرت ماست پيش آورد * دوپيمانه آبست و يك كفچه دوغ ونام قسمى از مار نيز باشد كه سر او شبيه بكفچه باشد ( 1 ) . سراج الدين راجى گويد : بيت 2 همچو مار كفچه اين گردنده دهر * كفچه رنگين است ليكن پرززهر كليدانه - قفل باشد ( 2 ) . كوفشانه - جولاهه را گويند . مثالش شاكر بخارى گويد : بيت نفرين كنم ز درد و فقان اين زمانه را * كو داد كبر و مرتبه اين كوفشانه را كشكله - [ بشين معجمه و كاف دوم نيز تازى ولام به وزن 3 مدرسه ] نوعى از پا افزار كه سياحان وشاطران در پا كنند . ناصر خسرو گويد : بيت 1 پاى پاكيزهء برهنه به بسى * تا بپاى اندر دريده كشكله كوه - [ بضم كاف و فتح واو مشدد ومخفف ] شيشهء حجام باشد در نسخهء حليمى ( 3 ) و در فرهنگ بمعنى غوزهء پنبه و كو كنار وپيلهء ابريشم و امثال آن باشد و بمعنى غوزهء كو كنار امير خسرو فرمايد : بيت 2 مستغرق خوابيم درين كوهء خشخاش * شام اجل و صبح جزا را نشناسيم كاسه - معروف ( 4 ) و در فرهنگ بمعنى طبل و نقاره نيز آمده . مثال معنى دوم فرخى گويد : بيت 2 دهل و كاسه كه همى زان نزنند * كه بخسبد خوش و بردل بودش كمتر بار وشيخ نظامى نيز فرمايد :

--> 1 - " س " ندارد . 2 - كلمه از " ك " است . ( 1 ) = كفچه مار . ( 2 ) وغلق در خانه . ( برهان ) . ( 3 ) برهان اين معنى را ندارد . ( 4 ) ظرفى كه ديواره دارد و در آن چيزى ريزند و خورند . كأس قصعه ( عربى ) . و در برهان كنايه از فلك و آفتاب و زمين و دنيا باشد .