محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1131

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

مىشود اما خالى از تكلفى نيست . و بتشديد فاء نام شهرى باشد چنان كه 1 پور بهاى جامى گويد ( 1 ) : بيت 2 اگر بصره و كفه 3 بيند بخواب * شود منهزم 4 موصل و شوشتر كلوزه - ] بفتح كاف وزاى تازى 5 و ضم لام [ همان كلوز مرفوم در كاف مع الزاء ( 2 ) ككجه - ] بفتح كاف وجيم تازى وسكون كاف دوم [ پنبه دانه باشد كه به عربى حب القطن گويند ( 3 ) . كباده - كمان نرم باشد . مثالش حكيم اوحدى گويد : بيت 2 چاك چاك كبادهء مردان * زورسنگ مخير گردان كبيده - ] بباى تازى به وزن رميده [ آردجو و گندم بريان كرده كه پست نيز گويند و در فرهنگ بضم كاف آمده ( 4 ) . كشكينه - بمعنى كشكين مرقوم باشد ( 5 ) . مثالش شم فخرى گويد : بيت 2 كند هرگز ضميرش التفاتى * به دنيا وبدين كشكينهء او وكشكنه بحذف ياء نيز آمده . كفته ] به وزن رفته [ وكفيده به وزن كشيده بمعنى تركيده باشد ( 6 ) . مثال اول ناصر خسرو گويد : بيت 2 گل سرخ نو 6 كفته بر بار گوئى * برون كرده حورى سراز سبزچادر مثال دوم مسعود سعد گويد : بيت 2 كوه بامغز كفيده چرخ باروى سيه * ابر با پرشكسته باد با پاى فكار زان نهنگ كوه شخص وزان هزبرچرخ دور * زان هيون ابر سيرو زان عقاب بادسار

--> 1 - اصل : چنانچه . 2 - " س " ندارد . 3 - بجز " ن " " ك " : كوفه . 4 - " س " : منتهى . 5 - " الف " : فارسى . 3 - " س " : تو ( 1 ) از شعر شاهد برى مى آيد كه مخفف كوفه است . ( 2 ) بمعنى جوزقه ، غوزهء پنبهء شكفته . ( برهان ) . ( 3 ) در برهان ككچه آمده است . ( 4 ) در برهانست كه آردى را گويند كه گندم آن را بريان كرده باشند و بمعنى دليده هم آمده است كه در نوشته و شكسته شدن گندم وبلغور باشد . ( 5 ) يعنى : نان جوم . ( 6 ) وشكفته و از هم بازشده ( برهان ) .