محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1111

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

چنين ظاهر مىشود كه كوهستان مازندرانست كه طبرستان نيز گويند [ 1 ] . كندلان - [ بفتح كاف و سكون نون و ضم دال ] نام خيمهء معين و در شرفنامه گويد كه اين تركيست و در تحفة السعادة - بضم كاف - آورده بمعنى خيمه كه پيش از سوارى ملوك در بيرون شهر نصب كنند . مثالش بسحاق اطعمه گويد : بيت گرنه ز ناجم طناب كندلان خوان شود * چون مزعفر كى توان زد خيمه بر پهلوى نان و شيخ ركن نيز فرمايد : [ بيت ] كندلان عزتت بر عرصهء گيتى زدند * سايبان دولتت بر چرخ ازرق‌فام باد كلمكان - [ بفتح كاف و لام و سكون ميم ] در فرهنگ بمعنى جوى خرد باشد . مثالش اين بيت مولوى مثنوى آورده : [ بيت ] مىگريزى از پشه در كژدمى * مىگريزى از كلمكان دريمى درين لغت و مثالش اندك تأملى مىرود [ 2 ] . كاسه‌گردان - بمعنى گدا باشد [ 3 ] . مثالش حكيم خاقانى فرمايد : بيت « 1 » در طريق كعبهء جان چرخ زرين كاس را * از پى دريوزهء جان كاسه‌گردان ديده‌اند كلوچيدن - [ بضم كاف و لام ] يعنى خائيدن چيزى خشك چنان كه صدا كند . كاردان - يعنى دانندهء كار . و بمعنى دستور و وزير باشد در فرهنگ . مثال معنى اول شيخ سعدى گويد : بيت « 1 » شنيد اين سخن مرد بسياردان * چنين گفت كاى خسرو كاردان كياخن - [ بياى حطى . به وزن فلاخن ] بمعنى آهستگى و استوارى و به نرمى كارى كردن باشد باشد « 2 » كذا فى التحفة . و شمس فخرى بمعنى سخن چرب و شيرين آورده و گفته : نظم « 3 » همه اعداى خود را دوست كردى * باحسان « 4 » و به مردى و كياخن

--> ( 1 ) - كلمه از « ك » است . ( 2 ) - دو كلمهء اخير از « ن » است . ( 3 ) - كلمه از « ن » است . ( 4 ) - بجز « ب » و « غ » و « ن » و « ك » : باعداى . ( 1 ) كوهستان و كهستان و قهستان ، مازندران و طبرستان نيست ، نام قسمتى از خراسان بوده است نزديك بحدود مازندران و طبرستان . ( 2 ) برهان هم ندارد . ( 3 ) در برهان معنى ساقى نيز دارد و گويد بكسر هاء كنايه از آسمان نيز هست .