محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

550

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

و ناصر خسرو نيز گويد : شعر سخن جويد نجويد عاقل از تو * نه كفش ديم و نه دستار « 1 » شاره دژبرام - [ بفتح دال و كسر باى تازى ] يعنى تندخوى و بد طبيعت كه زشت خوئى جبلى « 2 » او باشد « 21 » . مثالش فخر الدين گرگانى گويد : بيت نياراميد ديو دژ برامش * همان استنبه خوى خويش كامش دمادم - [ بضم دالين ] يعنى متعاقب و پياپى . مثالش حكيم انورى فرمايد : بيت اى حكم ترا قضا پياپى * وى امر ترا قدر دمادم و « 3 » [ بفتح دالين ] بمعنى زمان زمان و هر نفس باشد چنان كه شيخ سعدى گويد : بيت از آن‌كس كه خيرى بماند روان * دمادم رسد رحمتش بر روان * داخم - [ بكسر خاى معجمه ] رزق و روزى باشد . مع النون دن - [ بفتح دال ] يعنى بنشاط رونده و امر بنشاط رفتن « 22 » . مثال معنى اول ناصر خسرو فرمايد : بيت « 4 » همچو نخجيران دنيدى سوى دانش تو كنون * نيك دان بايد همى اكنون شدنت اى نيك دن مثال معنى دوم هم او « 23 » گويد : بيت دام براهت برست شو تو چو آهو * زين سوى و زانسو گيا همىخور و مى دن دودمان - يعنى قبيله « 24 » . مثالش رشيد وطواط فرمايد : بيت خداى داند كز تو بدودمان نروم * اگر بر آرد دودم ز دودمان آتش دست برنجن - [ بفتح با و را عوجيم ] دستينه

--> ( 1 ) « ب » دستارو . ( 2 ) « س » : جبلى كه . ( 3 ) از اينجا تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) كلمه در « س » نيست . ( 21 ) اين لغت در برهان نيست . ( 22 ) در برهان بمعنى فرياد و غوغاى بنشاط است و گويد به عربى بمعنى خم نيز هست . ( 23 ) يعنى : ناصر خسرو . ( 24 ) در برهان بمعنى خاندان و خانواده هم هست .