محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
449
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
خنجك - [ بفتح خا و جيم تازى و سكون ن ] خسك بود يعنى خارسه پهلو كه خشك شده باشد . مثالش استاد ابو المويد فرمايد : بيت نباشد بس « 1 » عجب از بختم ارعود * شود در دست من مانند خجنك و در مويد الفضلاء بمعنى سياهدانه نيز آمده و بعضى گويند كه غلهايست « 21 » . خونجك - همان خنجك ، اما بمعنى اخير « 22 » . خنجك - [ بضم خاء ] نباتى كه آن را درمنه گويند . خنجك - [ بكسر خاء ] ون كوهى كه به عربى حبة الخضراء خوانند . مثالش استاد « 2 » معروفى فرمايد : شعر « 2 » يادآور پدرت را كه مدام * گه تبنگش بدى و گه خنجك و شيخ آذرى نيز گويد « 3 » : فقدق و پسته خنجك و بزغنج * با هيلك و مركب و نارنج خبوك - [ بفتح خاء و ضم باء موحده « 4 » ] محكاء و استوار باشد . لذا فى المويد . و استوار باشد . كذا فى المويد . خورمك - [ بضم خاء و سكون واو و راء و فتح ميم ] بمعنى همان خرمك مرقوم . خراك - [ به راى مهمله به وزن هلاك ] آوازى كه از بينى خفته برآيد هنگام خواب . خمك - [ بضم خاء و فتح ميم ] صداى دست بر زدن باشد در نسخهء ميرزا اما در مؤيد الفضلا [ بتشديد ميم مفتوح ] به اين معنى آمده و بمعنى دفى كوچك كه چنبرش از روى باشد نيز آمده . مثالش شيخ نظامى گويد : بيت در آمد بشورش دم گاو دم * به خمك زدن خام روبينه خم و در فرهنگ نيز « 5 » بمعنى اول آمده و گفته كه خنبك نيز گويند « 23 » . خپك - [ بفتح خاء و باى فارسى ] نان بزرگ باشد در نسخهء ميرزا « 24 » . مثالش خواجه عميد لويكى گويد :
--> ( 1 ) « س » : پس . ( 2 ) كلمه از « ن » است . ( 3 ) اين جمله و شعر بعد از آن از « ب » است . ( 4 ) كلمه از « ب » است . ( 5 ) كلمه در « س » نيست . ( 21 ) در برهان است كه بضم اول درمنه را گويند و بكسر اول ون كوهى است و درخت آن . رجوع به لغت خنجك در همين صفحه و ستون سطر سيزدهم شود . ( 22 ) يعنى بمعنى غله و در برهان بمعنى سياهدانه و نام غلهاى هر دو هست . ( 23 ) در برهان بمعنى مصفرخم نيز هست . ( 24 ) در برهان معنى خبك و خفه و خبة تيز دارد .