محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
361
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
كرمانى « 1 » گويد : بيت به اختيار كسى هرگز اختيار نكرد * جرون و تشنگى و باد گرم و تابستان جاودان و جاويدان - [ هر دو بكسر واو ] بمعنى هميشه باشد . مثال هر دو عز الدين شروانى گويد : بيت جاودان اقبال بادى در جهان * خود چنين اقبال جاويدان بود جرغون - [ به راى مهمله و غين معجمه . به وزن مرهون ] نام داروئيست كه آن را جرغول گويند و زبانبره نيز گويند . جخجن - [ بفتح جيم و خاى معجمه و سكون جيم دوم ] دانهايست سياه و نرم و روشن و از عدس اندك كوچكتر « 2 » باشد و آن را جاكسو « 3 » نيز گويند و در فرهنگ [ به جيم فارسى آورده و كسر خاء ] . مع الواو جو - [ بفتح ] معروف « 21 » « 4 » . مثالش حافظ شيراز گويد : بيت پدرم روضهء رضوان به دو گندم بفروخت * ناخلف باشم اگر من بجوى نفروشم و بضم جيم بمعنى نهر باشد كه شمر نيز گويند . و امر به جستن نيز آمده . مثال اين دو معنى فخر الدين گرگانى گويد : بيت تو سرو جويبارى « 5 » چشم من جوى * وطنگه بر كنار جوى من جوى * و بمعنى جوينده و طلب كننده نيز باشد . مثال اين معنى هم او « 22 » فرمايد : بيت ز دشمن كى حذر جويد هنرجوى * ز دريا كى بپرهيزد گهر جوى و [ بضم ] بمعنى نود و ششم مرتبه از خلوص « 6 » زر كه آن را عيار خوانند نيز باشد در نسخهء ميرزا . جوبجو و جوجو - يعنى پاره پاره و ذره ذره . مثال هر دو حكيم خاقانى گويد « 7 » : بيت « 7 » جوبجور از دلستان برگير * دل جوجو شده ز جان برگير و در فرهنگ جوجو نام شهرى باشد از ختا « 8 » كه مشك و كافور و جامههاى ابريشمين از آن نيز آرند و به اين بيت ابن يمين متمسك شده : بيت مژگان تو ز جوشن الماس بگذرد * چون سوزن فسان زده ازلاد جوجوى و اين بيت خاقانى نيز آورده : شعر « 6 » جوبجور از جهان بنمود صبح * مشك جوجو در نهان بنمود صبح
--> ( 1 ) « س » : كركانى . ( 2 ) « ن » : از عدس اندكى بزرگترست . ( 3 ) « ن » : خاكشو . ( 4 ) از اينجا تا علامت ستاره * را « الف » در حاشيه دارد . ( 5 ) « س » : جويبارو . ( 6 ) كلمه از « ن » است . ( 7 ) كلمه در « س » نيست . ( 8 ) اصل : خطا . ( 21 ) از دستهء غلات چون گندم . و در برهان بمعنى جوغ و جغ نيز هست . و در عربى معنى هوا و ما تحت فلك قمرو بمعنى اسفل برابر اعلى نيز هست . ( 22 ) يعنى فخر الدين اسعد گرگانى .