محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

225

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

گويند و گويند پر كلاه و پر بيابان چنان كه « 1 » حكيم انورى گويد : بيت هر چه « 2 » او مىگشود بند قباه « 3 » * اين فرو مىكشيد پر كلاه و بمعنى پرهء آسيا و پرهء چرخ نيز استعمال كنند و بمعنى برگ كاه نيز آمده . مثال اين معنى اسفرنگى گويد : بيت امان خوهد « 4 » ز پر كاه باد ، چون « 5 » بيند * فكنده عفو تو در خرمن عقاب آتش پاىزهر - چيزى است معروف كه در شيردان بز كوهى يابند و آن را به عربى حجر التيس گويند و كانى نيز باشد كه از معدن حاصل شود و در فرهنگ بمعنى ترياق آورده . شاعر گويد : شعر بسان درختى است گردنده دهر * گهى زهر بارش گهى پاى زهر و پازهر نيز گويند [ بحذف ياء ] و پادزهر نيز آمده و معرب آن فادزهر است . مثال پادزهر حكيم خاقانى گويد : بيت بپازهر كس ننگرم گر چه بر خوان * يكى لقمه بىشربت سم ندارم پرمر - [ به راى مهمله و ميم . به وزن سرور ] انتظار باشد « 21 » . مثالش مسعود سعد فرمايد : شعر ملك در جمله آن مراد بيافت * كه همى داشت سالها پرمر پور - پسر باشد و در نسخهء ميرزا بمعنى تاوان گرفتن و بمعنى دراج نيز آمده . مثال معنى اول مولانا جامى گويد : شعر پور عمران بدل آن غرقهء نور * مىشد از بهر مناجات به طور و در فرهنگ نام راى قنوج كه فور هم گويند نيز آمده . پذير - يعنى قبول كننده . مثالش شيخ سعدى فرمايد : بيت خداوند بخشندهء دستگير * كريم خطابخش پوزش‌پذير و بمعنى امر بقبول كردن نيز آمده . مثال اين معنى عطار گويد : بيت باحسان خود پوزش من پذير * كه جز تو ندارم كسى دستگير پرير - يعنى پريروز « 22 » . مثالش ركن - الدين بكرانى گويد : شعر پرير ابليس با جمعى ز اتباع * بلفظ دلگشا مىكرد تقرير پايدار و پادار - يعنى باقى . و مقاومت كننده . مثال اول جلال خوافى « 6 » گويد : بيت حكم و تمكينت « 7 » مخلد جاه و قدرت مستدام * عز و اقبالت مؤيد ملك و عمرت پايدار و بمعنى تند و جلد نيز به نظر رسيده و در فرهنگ روز « 8 » بيستم از ماه‌هاى ملكى نيز باشد . پهر - [ به وزن شهر ] بمعنى ربعى از شب و روز باشد . پاىزار - بمعنى پاافزار باشد . پىسپر « 9 » و پاسپار - هر دو بمعنى لگدكوب

--> ( 1 ) « س » : چنانچه . ( 2 ) « س » : جه . ( 3 ) اصل : قبا . ( متن تصحيح قياسيست ) . ( 4 ) « ب » : جويد . ( خواهد صورتى است از خواهد ) . ( 5 ) « س » : جون . ( 6 ) « س » « ب » : خافى . ( 7 ) « س » : تكمينت . ( 8 ) « س » : رور . ( 9 ) « س » : پى سر . ( 21 ) در برهان معنى زنبور عسل نيز دارد . ( 22 ) يعنى : روز پيش از ديروز ( برهان ) . دو روز پيش از امروز .