محمد بن هندوشاه نخجوانى

74

صحاح الفرس ( فارسى )

دوم اول ماهست « 1 » باصطلاح پارسيان « 2 » . دقيقى گفت بيت بهرامى آنگهى كه بخشم افتى « 3 » * بر گاه اورمزد « 4 » در فشانى « 5 » اورند « 6 » : بها و زيبايى باشد « 7 » . فردوسى گفت : بيت سياوش مرا همچو فرزند بود * كه با فر و با برز « 8 » و اورند « 9 » بود و هم او گفت : بيت گر ايدون كه آيد ز مينو « 10 » سروش * نباشد بدان فر « 11 » و اورند « 12 » و « 13 » هوش « 14 » اينند « 15 » : همچون « اند » باشد « 16 » يعنى شمارى « 17 » مجهول « 18 » كه نامش معلوم نباشد « 19 » . رودكى گفت : بيت جهان اينست و چونين است « 20 » تا بود * و همچونين بود اينند « 21 » بارا فصل « 22 » باء باد غرد : « 23 » طرز « 24 » بود اعنى خانهء « 25 » تابستان و بعضى آن را « طنبى » : گويند « 26 » . ابو شكور گفت : بيت بسا جاى كاشانه و باد غرد « 27 » * به دو اندرون شادى [ و ] نوشخورد « 28 » برد : بفتح باء آن بود كه گويند : « از راه دور گرد « 29 » » اغاجى گفت : بيت بيره نروم تام نگويند به راه « 30 » آى « 31 » * بر ره نروم تام نگويند « 32 » ز ره برد فصل پى « 33 » پازند « 34 » : اصل كتاب صحف ابراهيم عليه السلام است و « 35 » ابستا گزارش « 36 » آن يعنى تفسيرش « 37 » . فرخى گفت : بيت زو دوست ترم هيچ‌كسى « 38 » نيست و گر « 39 » هست * آنم كه همىگويد پازند « 40 » قرانست

--> ( 1 ) - د : ( ب ) روز اول است از ماه / ك : روز اول ماه ( 2 ) - ك : « باصطلاح پارسيان » ندارد ( 3 ) - ط : بهرامى خشم چون نمائى / د : بهرامى آنگهى بخشم افتى ( دهخدا در حاشيه : بخشم آئى ) متن از « لف 94 » ( 4 ) - ط : اورمژد / د : اورمزد ( 5 ) - د : درفشان / « لف » : درفشانى / ك : مثال و گويندهء آن را ندارد . / فروزانفر : « در اين بيت هم بمعنى اول است » ( 6 ) - ط / ك : اورند ( بدون اعراب ) ( 7 ) - د : و زيبايى [ و ] فرهى باشد / ك : تدبير و زيبائى است ( 8 ) - د : برر ( 9 ) - د / ك : اورند ( با اعراب ) ( 10 ) - ط : ايدونك اندر / د : اندرون كه ( 11 ) - ط : بان / د : « بدان » ندارد ( در حاشيه : بدان ) ( 12 ) - د : فرآورند ( 13 ) - ط : « و » ندارد ( 14 ) - ك : دو شاهد را ندارد ( 15 ) - ط : اتليشد / د : ايتند / ك : انليشد ( 16 ) - د : اندست / ك : انداست ( 17 ) - د / ك : شمار ( 18 ) - د : مجهول است ( 19 ) - ك : كه كس آن را ندارد ( 20 ) - ط : حتين ( ظ : چنين ) است و تا ( 21 ) - ط : ايلشد / د : ايتند ( 22 ) - ك : ندارد ( 23 ) - ط / ك : باد غرد ( بدون زبر ) / د : باذ عرد ( دهخدا در حاشيه : باد غر ) ( 24 ) - د / ك : طرز ( 25 ) - ط / د . جاى ( 26 ) - د : گويد . ( 27 ) - ط : بسا جائى كاشانه باد غرد ( 28 ) - د : خوش خورد / لغت‌نامه ذيل لغت ابو شكور : « بساخان و كاشانه و باد غرد » ( 29 ) - ط : « آنست كه گويند از راه دور آيد » ( 30 ) - ك : برآه ( 31 ) - ط : ائى ( 32 ) - د / ك : نگويند ( 33 ) - ط : عنوان را ندارد ( 34 ) - ط : پاژند ( 35 ) - د : ابراهيم است عليه الصلاة و السلام ( 36 ) - ط : الستاكدارش ( 37 ) - ط : تفسير / ك : ابراهيم است و ابستا تفسير آن ( 38 ) - د : هيچ كس ( در حاشيه : كسى ) ( 39 ) - ط : ووگر ( 40 ) - ط : پازند و قرانست