محمد بن هندوشاه نخجوانى
45
صحاح الفرس ( فارسى )
فصل راء « 1 » رت « 2 » : بفتح راء نهى باشد از پوشش . لبيبى گفت و بروايتى « 3 » اسدى : فرمانبر و ز آهك كن « 4 » [ و ] زرنيخ بر انداى * بر روى و برون آر همه رويت را رت « 5 » رخت « 6 » : بار و بنه باشد . دقيقى گفت . بيت چو گشتاسب را داد لهراسب تخت * فرود آمد از تخت و بر بست رخت رست « 7 » : بفتح راء رسته بود يعنى صف زده . رست « 8 » : بضم راء دو معنى دارد اول بر رسته باشد . پدرم گفت رحمة اللّه عليه : بيت باز بررست از كنار جويبار چشم من * همچو ماه آسمان سرو خرامان دگر دوم بمعنى محكم بود . رشت « 9 » : چيزى باشد كه از هم فرو ريزد . فرالاوى گفت : بيت چون نباشد بناى خانه درست * بىگمانم كه زير رشت آيد « 10 » فصل زاء « 11 » زردشت « 12 » : نام ابراهيم پيغمبر است عليه السلام « 13 » به زبان سريانى . بفتح زاى معجم سطبر و بزرگ و درشت بود « 14 » . زفت : بفتح زاى معجم « 15 » بخيل باشد . عنصرى گفت : [ بيت ] ( اى دريغا كزين منور جاى * زير تارى مغاك بايد خفت ) « 16 » صعب چون بيم و تلخ چون غم جفت « 17 » * تيره « 18 » چون گور و تنگ « 19 » چون دل زفت فصل سين « 20 » سرشت « 21 » : طبيعت بود . پدرم گفت رحمة اللّه عليه : بيت پاكدامن دلبرى يا رب تو حورى يا پرى * كآدمى با اين لطافت ز آب و گل نتوان سرشت سفت : محكم و قوى باشد . فردوسى گفت : بيت نگه گرد رستم بدان سرفراز * بدان « 22 » سفت خنگ و ركاب دراز « 23 » فصل شين « 24 » شبشت « 25 » : چيزى گران و بغيض « 26 » بود « 27 » . معروفى « 28 » گفت : بيت حاكم آمد يكى بغيض و شبشت * ريشكى « 29 » كنده و پليدك و « 30 » زشت
--> ( 1 ) - ك : عنوان را ندارد ( 2 ) - ك : « رت : نهى باشد يعنى منع كردن از پوشش » ( 3 ) - ك : ندارد ( 4 ) - ك : آهك برو ( 5 ) - ك : بر روى برون از همه رويت زارت ( 6 ) - ك : اين لغت را ندارد ( 7 ) - ك : اين لغت را نيز ندارد ( 8 ) - ك : « رست - بضم راء محكم باشد » و شاهد را ندارد . ( 9 ) - ك : « رشت : چيزى است كه از هم فرو ريزد » ( 10 ) - ك : زود رشت آرد . ( 11 ) - ك : عنوان را ندارد ( 12 ) - ك : دزدشت ( 13 ) - ك : ابراهيم 4 ( 14 ) - ك : معنى دوم را ندارد ( 15 ) - ك : « معجم » ندارد ( 16 ) - داخل دو هلال از « ك » ( 17 ) - ك : يار ( 18 ) - « لف 39 » : تار ( 19 ) - ك : در گور تنگ ( 20 ) - ك : عنوان را ندارد ( 21 ) - ك : اين لغت را ندارد ( 22 ) - ط : بان ( 23 ) - ك : به آن بال سفت و عنان دراز . ( 24 ) - ط : سين / ك : عنوان را ندارد ( 25 ) - ك : شبست ( 26 ) - ط : به فيض / ك : ندارد ( 27 ) - ك : باشد ( 28 ) - ك : فريد الدين ( 29 ) - ك : ريشك ( 30 ) - ك : « و » ندارد .