محمد بن هندوشاه نخجوانى

9

صحاح الفرس ( فارسى )

ندهد و بىارتكاب سهر « 1 » ليالى هجران دولت وصال هم‌آغوش ( نگردد ) . بيت « 2 » شبى خوش هر كه مىخواهد كه با جانان بروز آرد * بسى شب روز گرداند بتاريكى و تنهايى و حكايت حكيم فاضل كامل شهمردان بن ابى الخير بن « 3 » شهمردان الرازى رحمة اللّه « 4 » عليه با ياد آمد چه « 5 » او در ايام بطالت از مهمّات ديوانى بتصنيف دو كتاب يكى روضة المنجمين كه در اقسام نجوم عديم النظير است و ديگر نزهت نامهء علائى « 6 » كه اسمى مطابق مسمّى مثل آن نباشد قيام نمود و اين معنى در ديباچهء دو كتاب مذكور و مسطور است . « 7 » فى الجمله دواعى طلب در هيجان آمدند « 8 » و رغبتى كه در باطن كامن شده « 9 » ( بود ) « 10 » انبعاث يافت و لم يدرك الظالع شأوا الضليع « 11 » دانسته بعد از آنكه در « 12 » تصحيح لغات فرس و جمع كتبى « 13 » كه درين فن ساخته‌اند مبالغه نمود و نسخهاء درست معتمد عليها حاصل كرد « 14 » ( هم ) « 15 » درين مهم شروعى پيوست و آن مقدار لغات كه متداول است و حكيم « 16 » اسدى نياورده بود و طبيعت جامد « 17 » و ذهن خامد « 18 » باثبات آن مخامدت « 19 » كردند درين « 20 » مجموع مثبت « 21 » گردانيد و بشواهد ابيات بلغاء و روابط اشعار شعراء و فصحاء عجم مؤكد و مستحكم كرد و بعد از « 22 » اتمام اين جمله را بكتاب صحاح الفرس موسوم كرد چه وضع و ترتيب اين موافق « 23 » صحاح اللغهء جوهريست « 24 » جزاه اللّه « 25 » عن اهل العلم خير الجزاء « 26 » و « 27 » همچنانكه صحاح اللغه « 28 » مشتمل است بر تصحيح لغات قبايل عرب

--> ( 1 ) - ك : مهر ( 2 ) - ك : شعر را ندارد ( 3 ) - ك : ابو الخير الرازى ( 4 ) - ك : رحمت اللّه ( 5 ) - ك : بيادم چه او را ( 6 ) - ك : علامى ( 7 ) - ك : مطابق آن معما كم باشد و اين معنى از ديباچهء دو كتاب مذكور است ( 8 ) - ك : ميجان مىنمود ( 9 ) - ك : « شده » ندارد ( 10 ) - ط : « بود » ندارد ( 11 ) - ط : الطالع ثنا / ك : طالع شار و الطليع ( متن از فروزانفر بنقل از مقامات حريرى و ان لم يدرك . . . الخ ) ( 12 ) - ك : ان در ( 13 ) - ك : جمعى كتب ( 14 ) - ك : عليه حاصل شد ( 15 ) - ط : « هم » ندارد ( 16 ) - ك : « و » ندارد ( 17 ) - ط : حامد ( 18 ) - ط : حامد ( 19 ) - ك : باسباب آن مسامحت ( فروزانفر : مسامحت يا مجاهدت و مخامدت در لغت نيامده و معنى ندارد ) ( 20 ) - ك : و آن را درين ( 21 ) - ط : ثبت . ( 22 ) - ك : بعد از آن ( 23 ) - ط : وضعش ترتيب اين موافقت / ك : « و ترتيب » ندارد ( متن تصحيح قياسى ) ( 24 ) - ك : صحاح للغت جواهريست بىمثال ( 25 ) - ط : جر اللّه / ك : جزاء الله ( 26 ) - ط : اخيرا جزاء / ك : « جزاء » ندارد ( 27 ) - ك : « و » ندارد ( 28 ) - ك : صحاح للغت