اسماعيل ناظم
مقدمه 45
دارونامه طوبا ( گزيده داروهاى مجرب پزشكى ايرانى ) ( فارسى )
توجه چون مقدار شربات ادويه تخمينى است و كمّى و زيادى آنها به حسب مزاج اشخاص - از نظر قوّت و ضعف و سن - و به حسب فصل و بلد مختلف است ، ابن سينا و ديگر متقدمين به ذكر آنها و تحقيق درجه كيفيت داروهاى مركب نپرداختهاند . تعيين مقدار شربت داروهاى مركب چون در اين گفتار از مقدار شربت داروهاى مفرد نام بردهايم ، لازم است روش تعيين مقدار شربت داروهاى مركب را نيز بازگوييم . قاعده كلى در اين باره اين است : مثلًا ، اگر وزن مجموع داروى مركبى 30 درم و عدد شربات آن ده باشد ، مقدار شربت آن 3 درم ، و اگر مجموع اوزان ادويهاى 40 و عدد شربات آن 15 باشد ، مقدار شربت آن برابر 65 / 2 ( 15 / 40 ) خواهد بود . در برشعثا نير ديديم كه مقدار شربت دارو 599 . 4 گرم يهنى تقريبا يك مثقال است . اميد است اين گفتار در ارائه روشى ساده براى محاسبه درجه داروهاى مركب كافى بوده باشد . به مانند گفتار پيش ، علاقمندان براى كسب اطلاعات بيشتر در اين باره و نيز روشهاى به دست آوردن درجه مفردات ، بايد در انتظار كتاب « دارو و داروسازى در پزشكى ايرانى » باشند يا خود به كتابهاى قدما در اين باره مراجعه كنند .