اسماعيل ناظم

مقدمه 43

دارونامه طوبا ( گزيده داروهاى مجرب پزشكى ايرانى ) ( فارسى )

تعيين درجه داروى مركب با شربات متفاوت ادويه اگر اجزاى داروى مركبى هم در مقدار شربت و هم در كيفيات متفاوت باشند ، بهتر است به روشى كه به بعضى از حذاق اطبّا منسوب است و پاسخ آن بسيار دقيق‌تر است عمل كرد . در اين روش : * ابتدا وزن همه ادويه را يكسان مىكنيم ( مثلًا همه را به درم يا مثقال يا گرم تبديل مىكنيم ) ؛ * قدر شربت هر ادويه را از كتب معتبر يا بر اساس تجربه استخراج مىكنيم ؛ * با تقسيم وزن دارو بر مقدار شربت هر ادويه ، تعداد شربت موجود از هر مفرد را در داروى مركب به دست مىآوريم و آن‌ها را با هم جمع مىكنيم ؛ * روبه‌روى هر مفرد ، وزن ، مقدار شربت ، تعداد شربت ، درجه گرمى و سردى ، و درجه خشكى و ترى نوشته مىشود . * حاصل ضرب تعداد شربت در درجه گرمى و سردى را محاسبه مىكنيم و در زير خانه ضرب 1 مىنويسيم و اعداد را با هم جمع مىكنيم . * حاصل ضرب تعداد شربت در درجه ترى و خشكى را محاسبه مىكنيم و در زير خانه ضرب 2 مىنويسيم و اعداد را با هم جمع مىكنيم . * خارج قسمت تقسيم اين دو عدد بر تعداد شربات نمايانگر درجه داروى مركب است . توجه 1 . يكسان كردن وزن ادويه و مقدار شربات براى گرفتن ميانگين ضرورى است . براى مثال ، نمره درسى كه ضريب 3 دارد را بايد در 3 و نمره درسى كه ضريب 4 دارد را بايد در 4 ضرب كرد و مجموع آن را بر 7 تقسيم نمود تا معدل به دست بيايد ) . 2 . واحد محاسبه مقدار ادويه موجود در يك تركيب مقدار شربت آن در داروست نه وزن آن . با اين كار ، مفردى كه مثلا دو شربت آن در يك تركيب به كار رفته معادل دو ادويه محسوب خواهد شد و مفردى كه 45 شربت آن در ساخت دارو به كار رفته معادل 45 داروى مفرد تلقى خواهد شد .