گفتار دوم : شيوه‌هاى تعيين درجهء داروهاى مركب يكى ديگر از موضوعات مهم در داروسازى تعيين درجه يك داروى مركب است . اكثر اطباى بزرگ در كتب قرابادين به اين مسئله پرداخته‌اند و نراقى آن را جزء مشكلات علوم دانسته و در كتاب مشكلات العلوم 1 خود نقل كرده است . داروهاى مركب از تركيب چند داروى مفرد ساخته مىشوند و مقدار داروهاى مفرد بر حسب نيازى كه به آن‌ها وجود دارد تعيين مىشود . براى مثال ، اگر ضرورت وجود دو داروى مفرد در تركيبى به يك اندازه باشد ، مقدار وزن آن دو نيز با هم برابر خواهد بود ، و اگر ضرورت يكى بيش از ديگرى باشد ، به طور طبيعى مقدار وزن يكى از ديگرى بيشتر خواهد بود . تشخيص اين موضوع كه وزن مفردات بايد با هم مساوى باشند يا نه نيز به نوع بيمارى ، خصوصيات بيمار ، ويژگىهاى زمانى و مكانى ، و تشخيص طبيب حاذق بستگى دارد . آنچه در پى مىآيد شيوه‌هاى به دست آوردن درجه داروهاى مركب بر اساس نظريات حكيم محمّد شريف خان دهلوى در كتاب علاج الامراض و سيّد محمّدحسين عقيلى خراسانى در كتاب قرابادين كبير است . از آنجا كه اين دو شيوه - علىرغم تشابه در بعضى محاسبات - با هم متفاوت‌اند ، هر يك را به صورت جداگانه بررسى مىكنيم . شيوه حكيم دهلوى 2 در اين شيوه ، براى تشخيص درجهء داروى مركب بايد : * مجموع گرمى و سردى مفردات موجود در يك دارو را به دست آورد .