ز - طبيب بايد هنگام نضج اخلاط وسط طبيعت ، غذا را منع كند و اگر بيمار ضعيف است ، تقليل دهد . « 1 » مطلب دوم : در مورد نحوهء اكتشاف اين روشها بايد گفت كه راه‌هاى گوناگونى جزء ايجادكننده‌ها و يا تكميل كنده‌هاى اين روشها بوده‌اند كه عمدتا به دو بخش وحيانى و تقليدى تقسيم مىشوند . اما اكتشاف وحيانى اين روشها ، در مقدمهء اين رساله از نحوهء انتساب اصول و امهات طب به نبوت و وحى و الهام ربّانى به طور مستدلّ بحث شد و نيازى در اعادهء آنها ديده نمىشود . اما دربارهء اكتشاف تقليدى اين روشها ، بايد گفت كه بخشى از اين روشها - چنانچه در طى اين نگاشته تاكنون معلوم شد - از عملكرد طبيعت انسان در خوددرمانيهاى طبيعى او اخذ شده است . و بخشى هم تقليد از خوددرمانى حيوانات در طبيعت اخذ شده كه به ذكر نمونه‌اى از اين بخش اخير مىپردازيم . عقيلى از جالينوس نقل مىكند كه : « استاد بقراط ، اخذ نمود عمل آن [ يعنى حقنه ] را از طائرى و حكايت آن چنين است كه روزى استاد بقراط بر كنار ساحل نشسته بود ديد كه طائرى ماهى بسيار خورده و او را درد شكم به هم رسيده به كنار درياى شور آمده ، از منقار خود آب درياى شور را گرفته در مقعد خود ريخت و بعد از آن ، آب با فضلات مندفع گشت و نجات يافته پرواز كرد به سوى آشيان خود رفت . پس استاد مذكور استنباط نمود كه آب شور را اين خاصيت است و شخصى را كه درد امعا و قولنج بود ، آب گرم و نمك به آلتى در جوف او داخل نمود از ممر مذكور و بعد از ساعتى با فضلات مندفع گشت و از آن مرض خلاصى يافت . و بعد از آن ، اطبّاء هريك به تلاحق افكار و اعراض و مطالب ،

--> ( 1 ) . قانون ، چاپ دار الصادر ، ج 1 ، ص 178 .