و در جاى ديگر مىگويد : « شعبه ششم : در بيان قوانين كليه فصد بالعموم . بدان كه از جمله قوانين ، يكى اين است كه روزى كه مرض در حركت و ماده آن در ثوران باشد ، در آن روز فصد و استفراغ ديگر جايز نيست و ممنوع است ؛ زيرا كه آن روز توبه و مجاهده طبيعت با مرض است [ و ] باعث ضعف طبيعت و بازماندن آن از دفع مرض و غلبه مرض مىگردد ؛ بلكه حتى المقدور طبيعت را در آن روز ساكن دارند تا به امر خود مشغول گردد . ( خلاصة الحكمة ، ص 1275 ) . ح - برودت نيز از مضعفات طبيعت است ؛ چنانچه ابن سينا در وجه تضعيف طبيعت توسط آن چنين مىگويد : « حرارت ، آلت همهء قوا است و برودت ، منافى اينها است و نفع برودت در بدن ، تنها بالعرض است و براى همين است كه تعبير « غريزى » را براى حرارت به كار مىبرند و مىگويند « حرارت غريزى » و نمىگويند « برودت غريزى » . و همچنين كدخدائيت بدن را به حرارت نسبت داده‌اند » . « 2 » همچنين عقيلى مىگويد : « برودت ، ميرانندهء حرارت است به تخدير خود و مانع است مر طبيعت و قواى آن را از تكميل و صدور افعال آنها » . « 3 » و نيز : « اضداد اينها [ حرارت در بدن ] ، از ضيق صدر و عروق و خفاى آنها و صغر نبض و اطراف و خفاى مفاصل همه دليل برودت‌اند ؛ جهت آنكه : برودت ، ميراننده حرارت است به تخدير خود و مانع است مر طبيعت و قواى آن را از تكميل و صدور افعال آنها » . « 4 » و يا : « وقت و فصل بلد سرد نيز مانع استفراغ است ؛ به جهت سكون و انجماد اخلاط و تقليل مقدار آنها از آن جهت و توجّه حرارت غريزيه و ارواح و قوى به داخل [ و ] گريز از ظاهر و عدم اعانت طبيعت مر دواى مسهل را بدان سبب ؛ و لهذا دواى مسهل به تنهايى نمىتواند كه عمل نمايد و چون عمل ننمود ، باعث فساد مىگردد و اگر هم عمل نمايد ،

--> ( 2 ) . قانون ، چاپ دار الصادر ، ج 1 ، ص 118 . ( 3 ) . خلاصة الحكمة ، چاپ سنگى ، ص ؟ ؟ ؟ ( 4 ) . خلاصة الحكمة ، ص 562 .