حسين مير حيدر

85

معارف گياهى ( فارسى )

شيرپنير به فارسى به آن « شيرپنير » ، « علف ماست » و « علف شير » و در آذربايجان « يوقورت اوتى » گويند . در كتب طب سنتى با نامهاى « غاليون » ، « قاليون » ، « بقلة اللبن » و « عاقد اللبن » و « خيشره » و در دهخدا نيز « خيثره » آمده است . به فرانسوى Caille - lait ، Gaillet jaune , Caille lait jaune , Gaillet و Gaillet vrai و به انگليسى Lady's bedstraw , Bedstraw و Yellow bedstraw و Joint grass گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Rubiaceae جنس Galium داراى گونه‌هاى متعددى است كه معروف‌ترين آنها از نظر خواص دارويى Galium verum L . و مترادف آن G . caucasicum Lag . , G . luteum Lamk . و . . . است . مشخصات شيرپنير گياهى است كه گونه‌هاى مختلف آن يك ساله و چندساله هستند . برگهاى آن باريك و نوارى و به شكل گروهى و چترى از نقاط مختلف ساقه و دور آن نقطه بيرون مىآيند . ساقهء آن 4 گوش و بلندى آن تا 70 سانتىمتر است . گلهاى آنكه از كنارهء گروه برگ بيرون مىآيند در رأس يك دم‌گل قرار دارد و به رنگ زرد است . سرشاخه‌هاى گلدار گياه اگر با شير مخلوط شود موجب انعقاد شير مىشود و در گذشته در اروپا از اين خاصيت براى انعقاد شير و تهيهء پنير استفاده مىكردند . گونه‌اى از اين گياه در انگلستان پرورش داده مىشد و از آن براى تهيهء