حسين مير حيدر
77
معارف گياهى ( فارسى )
شمال افريقا و ايران مىرويد . در ايران بيشتر در موستانها و كنار جادهها و اراضى سنگلاخ و همچنين در همدان ديده مىشود . تركيبات شيميايى در دانه و ريشهء گياه آفتابپرست آلكالوئيدى به نام سينوگلوسين « 1 » مشخص شده است . خواص - كاربرد صامريوما طبق نظر حكماى طب سنتى از نظر طبيعت گرم و خشك است و درجهء حرارت آن بيشتر از درجهء خشكى آن است . و از نظر خواص معتقدند كه برگ و شاخه گلدار و تخم آنكه مستعمل در طب سنتى است ، محلل و مسهل بلغم و قاعدهآور است . اگر آب 4 عدد از سرشاخهء گلدار آن را كه شامل برگ ، شاخه ، گل و تخم است گرفته و با عسل شيرين نموده و بخورند مسهل صفرا مىباشد و مخلوط با سركه براى رفع سميت عقرب مفيد است . اگر 8 گرم از تخم آن را بخورند سنگ مثانه را دفع مىكند و خوردن دمكردهء تخم آن نيز براى تب مفيد است . اگر 30 - 20 گرم برگ و سرشاخهء گلدار گياه را در 1000 گرم آب جوش دم كنند و روزى 3 - 2 فنجان بخورند براى دفع سنگ كليه نافع است . ضماد آن براى دفع و رفع انواع زگيل و اكزما مفيد مىباشد . ضماد برگ آنكه با شير تهيه شود براى تحليل ورم پرده دماغ اطفال و نقرس و پيچيدگى عصب نافع است و براى طحال مضّر است و براى اجتناب از عوارض آن بايد با عسل خورده شود . مقدار خوراك آن تا 8 گرم در هربار است . گونهء ديگرى از آفتابپرست كه به نام آفتابپرست پرو معروف است به صورت درختچه است . نام علمى آن Heliotropium arborescens يا Heliotropium Peruvianum L . مىباشد . اين گونه در ايران نيست و در امريكا و پرو مىرويد . گلهاى آن آبى با بوى وانيل و از آن براى تقويت قلب و رفع سردرد استفاده مىشود . واريتهاى از آفتابپرست را به شكل پرورشى تربيت كرده و در باغها مىكارند داراى گلهاى درشت به شكل عقرب و به رنگ بنفش است . در ايران اين رقم را « گل عقرب » نيز مىگويند .
--> ( 1 ) . Cynaglossine