حسين مير حيدر

69

معارف گياهى ( فارسى )

پوشيده از كرك ، ميوهء آن به شكل كوزهء خشخاش و دانهء آن قلوه‌اى شكل و ريز است . اين گياه در ايران در دامنه‌هاى البرز در شهرستانك و در شمال ايسپيلى ييلاق ، در آذربايجان و در اطراف تبريز و در غرب در قصرشيرين و در مناطق مرزى شرق در بادقيس ديده شده است . از نظر تركيبات شيميايى در گياه ساپونين وجود دارد . در چين از جوشاندهء برگهاى آن به عنوان ضد اسهال خونى [ روا ] و براى شست‌وشوى چشم [ ليو ] به كار مىبرند . به علاوه در موارد بيمارىهاى مثانه و ناراحتىهاى ناشى از سنگ ، التهابهاى حاد و مزمن مثانه ، پروستات ، كليه و مجراى ادرار تجويز مىشود . 6 . گونه Cerastium vulgatum L . . گياهى است يك ساله خيلى كوچك و ساقه و برگهاى آن پوشيده از كرك است . برگهاى پايين خيلى كوچك كه تبديل به دمبرگ شده و برگهاى بالاى ساقه تخم‌مرغى نوك‌تيز و بدون دمبرگ است كه جفت‌جفت به ساقه چسبيده‌اند . اين گياه در ايران در شمال در كنار نهرها ، در لاهيجان و در غرب در طاق‌بستان ديده شده است . در هند در سرتاسر مناطق معتدل هند تا ارتفاع 5000 متر از سطح دريا انتشار دارد . در چين از جوشاندهء گياه كه معرّق است براى معالجهء كرامپ و گرفتگى اعضا در بچه‌ها استفاده مىشود [ چيو ] . در اسپانيا از جوشاندهء گياه به عنوان مبرّد و خنك‌كننده استفاده مىشود . 7 . گونهء Sagina saginoides ( L . ) Dalla Torre . كه نام ديگر آن S . Linnaei Presl . مىباشد . گياهى است چندساله بدون كرك . برگهاى آن ساده يا در انتهاى بعضى از آنها ريشك كوچكى است . اين گياه در دامنه كوههاى الوند در غرب ايران و در آذربايجان در دامنه‌هاى سهند و در كرمان در دامنه‌هاى كوه لاله‌زار ديده مىشود . در چين جوشاندهء اين گياه را با شكر براى قطع خونريزى مىخورند . و له‌كردهء گياه را به صورت خمير روى آبسه‌ها مىاندازند [ هو ] .