حسين مير حيدر

28

معارف گياهى ( فارسى )

تيرهء مخلوط با سياه ، سفيد ، ارغوانى ، حتى زرد و . . . كه معمولا در اواخر تابستان سال دوم ظاهر مىشوند . تكثير آن از طريق كاشت تخم آن انجام مىگيرد كه تابستان در خزانه مىكارند و پس از 40 - 30 روز نهالهاى كوچك را جابجا كرده به فواصل 20 - 15 سانتىمتر مجددا مىكارند و سرانجام در اواسط پاييز به محل اصلى منتقل مىكنند . ممكن است با قلمه و پاجوش نيز كه از سال دوم به بعد گرفته مىشود ، تكثير شود . اين گياه ظاهرا بومى مناطق شرقى مديترانه است و در مناطق مختلف آسيا و اروپا كاشته مىشود . در برخى نواحى نيز به‌طور خودرو مىرويد . در ايران در شمال ايران در گيلان جاهاى خشك ايسپيلى ييلاق بين عمارلو و ايسپيلى ديده مىشود . در گلكارى نيز به عنوان گل زينتى كاشته مىشود . تركيبات شيميايى در تخم اين خطمى در حدود 9 / 11 درصد نوعى روغن خشك‌شونده وجود دارد . [ G . I . M . P ] در گزارش مطالعات ديگرى آمده است كه گياه داراى يك شبه استرين « 1 » است [ ريد ] . و به علاوه داراى مواد نشاسته‌اى ، مادهء چرب ، آنتوسيانين « 2 » ، آلتئين « 3 » و دى اوكسى بنزوئيك اسيد « 4 » است [ روا ] . گلهاى آن داراى لعاب ، يك فلاوونوئيد و سيانيدين « 5 » است . [ S . G . I . M . P ] و به علاوه داراى كمى اسانس و يك مادهء رنگى به نام آلتئيدين « 6 » مىباشد . خواص - كاربرد در هند از تخم گياه به عنوان مدّر و تب‌بر استفاده مىشود و از ريشهء آن به عنوان قابض براى كنترل ديسانترى مصرف مىكنند . گلهاى آن مبرّد و خنك‌كننده و مدّر است و براى تسكين روماتيسم به كار مىرود .

--> ( 1 ) . Estrin like substance ( 2 ) . Anthocyanin ( 3 ) . Altheine ( 4 ) . Dioxy benzoic acid ( 5 ) . Cyanidin ( 6 ) . Altheidine