حسين مير حيدر
25
معارف گياهى ( فارسى )
زينتى كاشته مىشود . در بلوچستان در بعضى نقاط به عنوان چپر به كار مىرود . در شمال ايران نيز در گلدان كاشته مىشود و زمستانهاى سرد در گلخانه نگهدارى مىشود . تكثير آن با قلمه صورت مىگيرد . در جامائيكا اينگونه را گل واكس كفش يا Shoe flower مىگويند زيرا از گلبرگهاى آن براى واكس و برّاق كردن كفش استفاده مىشود . تركيبات شيميايى در گلهاى خطمى درختى چينى تيامين « 1 » ، رايبوفلاوين « 2 » ، نياسين « 3 » و ويتامين C وجود دارد . در گلهاى لهشدهء آن يك آنتوسيانين پيگمان « 4 » و سيانيدين دى گلوكوزيد « 5 » مشخص شده است . [ S . G . I . M . P ] خواص - كاربرد در هند گلهاى آن را بهطور خام و يا به صورت ترشى مىخورند و از ويتامينهاى B و C آن استفاده مىكنند . گلهاى آن نرمكننده ، مبرّد و خنككننده و قاعدهآور است و براى افزايش نيروى جنسى مفيد مىباشد . جوشاندهء گلهاى آن را در موارد نزلههاى برونشى تجويز مىكنند و همچنين سرخ شده گلها در دارواش را در موارد خونروىهاى مفرط در جريان قاعدگى اعم از درازتر شدن طول دورهء قاعدگى و يا زيادى ترشحات خونى در دورهء عادت ماهيانه تجويز مىنمايند . از برگهاى آن به عنوان نرمكننده ، ضد درد ، مسكّن و مليّن مزاج استفاده مىشود . از جوشاندهء برگهاى آن براى كاهش تب به صورت كمپرس و شستوشو مصرف مىشود . از ريشهء آن مشابه ريشهء خطمى معمولى براى تسكين سرفه مىخورند و از جوشاندهء ريشه براى تسكين تب و كنترل بيمارىهاى آميزشى و از شيرهء تازهء ريشه براى سوزاك و از گرد ريشه در موارد ترشحات مفرط دوران عادت ماهيانه به كار مىبرند . در هند و چين و در چين گلها و برگهاى گياه را كوبيده و به صورت خمير براى
--> ( 1 ) . Thiamine ( 2 ) . Riboflavin ( 3 ) . Niacin ( 4 ) . Anthocyanin Pigment ( 5 ) . Cyanidin diglucoside