حسين مير حيدر

2

معارف گياهى ( فارسى )

محل اصلى در مزرعه با فواصل 40 سانتىمتر از هر طرف كاشت . قاعده اين است كه موقع انتقال نهايى نوك ريشه‌هاى نرم را كمى مىچينند تا تشكيل ريشه‌هاى قوى تحريك و تسريع شود . گونه‌هاى مختلف شب‌بو به‌طور خودرو معمولا در شكاف سنگها و روى ديوارها مىرويند ولى معمولا پرورش داده مىشوند . اين گياه از اروپا برخاسته و بعدا در انگلستان بومى شده به ساير نقاط عالم براى پرورش وارد شده است . در ايران نيز پرورش داده مىشود . تركيبات شيميايى در گياه شب‌بو زرد آلكالوئيد كيرىنين « 1 » ، گلوكوزيدهاى كيرولين « 2 » ، كيرانتين « 3 » و اسانس روغنى فرّار يافت مىشود . تخم آن داراى در حدود 20 درصد روغن ثابت است . اين گياه درعين‌حال كه آثار دارويى شبيه گياه انگشتانه‌اى يا ديژيتاليس « 4 » دارد داراى خواصى شبيه خواص كينين « 5 » است . گلهاى آن در حدود 06 % درصد اسانس دارد . از برگهاى آن نيز دو مادهء كيرانتين و كيرىنين جدا شده است . بررسى ديگرى نشان مىدهد كه كيرانتين گلىكوزيدى است با خواصى شبيه گياه ديژيتاليس و آلكالوئيد كيرىنين از نظر آثار دارويى شبيه كينين است . كيرولين يك گلىكوزيد قلبى فعّال و قوى است . . [ G . I . M . P ] از تخم شب‌بو زرد يك گلىكوزيد سمّى فعال به نام كيروتوكسين « 6 » و يك گلىكوزيد با اثر كمتر به نام كيروزيد A « 7 » جدا شده است . [ S . G . I . M . P ] در گل شب‌بو اسانس و يك مادهء رنگى و مايروزين « 8 » و كوئرستين « 9 » يافت مىشود .

--> ( 1 ) . Cheirinine ( 2 ) . Cherirolin ( 3 ) . Cheiranthin ( 4 ) . Digitalis ( 5 ) . Quinine ( 6 ) . Cheirotoxin ( 7 ) . Cheiroside A ( 8 ) . Myrosine ( 9 ) . Quercetine