حسين مير حيدر

506

معارف گياهى ( فارسى )

عصارهء آن به عنوان يك سمّ كشنده استفاده مىشد ولى هوم المجوس را گياهى مفيد مىدانند كه داراى خواص درمانى است و با خوردن عصارهء آن تعدادى از بيمارىها شفا مىيافته است . از طرف ديگر در اوستا از گياهى به نام هوم يا با تلفظ صحيح‌تر « هائوما » نام مىبرد كه در ايران و افغانستان و هندوستان مىرويد و ايرانيان باستان با آن شراب جاودان تهيه مىكردند و براى آن خواص بسيار قائل بودند . در قسمتهايى از يسنا ( بخش دهم و يازدهم ) شرحى دربارهء خواص آن نوشته شده و آن را « هوم يشت » نامبرده‌اند در كتب قديم آمده است كه زرتشتيها در معابد در مواقع زمزمه مذهبى گياه هوم را به دست مىگرفته‌اند و به همين دليل آن را هوم المجوس نامند . طبق تحقيقى كه از دانشمندان زرتشتى به عمل آمد ، اظهار مىدارند كه در دست گرفتن گياه هوم يا هائومه در زمانهاى قديم مرسوم بوده ولى بعدا از شاخه‌هاى گياه ديگرى به نام برسم يا برسمن يا برسم استفاده مىكرده‌اند و فعلا نيز در حال حاضر در مراسم مذهبى از شاخه درخت انار در معابد استفاده مىشود . به روايت دكتر محمد معين در زيرنويس صفحه 50 از مزديسنا ، طبق نظر دانشمند به نام Aitchinson , R . de Mecquenen اين گياه Ephedra vulgaris است . بديهى است طبق شرح فوق نام آن « هوم المجوس » خواهد بود . ساير بررسىها و تحقيقات كه در مورد خواص درمانى افدرا در جهان به عمل آمده است . افدرا كه از قوىترين گياهان دارويى رفع احتقان برونشها مىباشد يكى از قديمىترين گياهان دارويى جهان است و اغلب اشخاص شايد بارها از داروى بدون نسخه سرماخوردگى كه داراى مادهء شيميايى لابراتوارى پزودوافدرين است استفاده كرده‌اند بدون اينكه بدانند بنيان اين دارو از گياه دارويى افدرا مىباشد كه محتملا بيش از 5000 سال سابقه شفابخشى دارد . Ma Huang و چاى مورمون تاريخ شروع پزشكى در چين بدرستى روشن نيست ولى صاحب‌نظران متفقا بر اين عقيده‌اند كه پزشكان چينى از 3000 سال قبل از ميلاد دم‌كرده يا جوشاندهء گياه افدرا را براى سرماخوردگى و آسم و تب ينجه تجويز مىكردند . در هند و پاكستان نيز گونه هندى E . gerardiana را با همين قدمت به عنوان گياه دارويى در موارد فوق مصرف