حسين مير حيدر

501

معارف گياهى ( فارسى )

افدرا درختچه‌اى است كه انواعى از آن در اغلب مناطق خشك و نيمه‌خشك ايران مىرويد و با نامهاى محلى مختلفى شناخته مىشود . از جمله در كرج « ارمك » ، در آذربايجان غربى « قاطر قويروخى » ، در ميانه « پدرخ » ، در خيرآباد ميانه « قويروخ » ، در كوير انارك ، چهل چشمه و ساير نقاط فارس « على جونك » و « على جون » ، در عمارلو و هرزويل « خم » و در علىآباد منجيل « خيم » گفته مىشود . در بعضى كتب آن را « ريش بز » نوشته‌اند . در يكى از مدارك نيز نام هوم ، گياه مقدس زرتشتيان ، را براى اين گياه ذكر كرده است . جزييات بررسى در مورد اين مسئله در آخر اين بخش آمده است . گياه افدرا را به فرانسوى Ephedre و به انگليسى Ephedra نامند . گياهى است از خانوادهء Ephedraceae ( در مدارك گياه‌شناسى امريكا از خانوادهء Gnetaceae مىنويسند . ) داراى گونه‌هاى مختلفى است كه به ذكر چند گونهء آنكه از نظر مواد مؤثر دارويى مورد توجه هستند مىپردازيم : 1 . گونهء Ephedra gerardiana Wall . كه مترادف آن E . vulgaris Hook . f . non A . Rich . مىباشد . اين‌گونه بومى افغانستان و مناطق خشك معتدل مرتفع هيماليا در شبه قارهء هند است و در برخى مناطق اروپا انتشار دارد . اخيرا وجود آن را در ايران در درّه هراز مازندران در ارتفاع 1300 متر نامبرده‌اند [ ثابتى ] ولى در ساير مدارك دربارهء وجود آن در ايران ، ترديد كرده‌اند . درختچه‌اى است با تنهء قطور و ساقه‌هاى خزنده و