حسين مير حيدر
498
معارف گياهى ( فارسى )
ريشهيابى نام گياه در فارسى اين گياه را دماسب و به عربى ذنب الفرس يا ذنب الخيل و به لاتين هم Horse tail و به فرانسه Queue de cheval مىنامند ، تمام اين اسامى به سبب شباهت زياد ساقههاى اين گياه به دماسب است . و در مورد ساير اسامى كه براى اين گياه گذارده شده است ، قرنها پيش كه كسى نمىدانست گياه دماسب اغلب در تركيباتش طلا دارد ، ساقههاى زبر و خشن سيليسى گياه براى تراشيدن زبرىها و تميز كردن چوب و ظروف آشپزخانه به كار مىرفت به همين جهت به آن نام Scour pots ( تميز كردن و پاك كردن ديگ و ظروف آشپزخانه ) ، Polish pewter يا Pewter wort ( گياه براى صيقلى كردن و جلا دادن ظروف فلزى بخصوص مفرغى ) ، Shave grass ( علف مخصوص تراشيدن و پاك كردن ) و . . . داده شده است . سابقا در دورههاى قحطى رومىها از ساقههاى گياه كه شبيه مارچوبه است تغذيه مىكردند ولى چه حاصل زيرا ساقههاى گياه دماسب نه طعم و مزهاى دارد و نه داراى مواد مغذى كافى است . پزشكان قديم در چين از گياه دماسب براى التيام زخم ، جراحتها ، بواسير ، آرتروز و اسهال خونى استفاده مىكردند جالينوس معتقد بود كه گياه دماسب براى التيام پىها و رباطها و كمك به قطع خونروى از بينى مؤثر است . و قرنها گياه دماسب به عنوان يك داروى التيام زخم شهرت جهانى داشت . در قرن هفدهم كارشناس گياهدرمانى انگليسى Nicholas culpeper دماسب را گياه دارويى نيرومندى براى قطع خونروى و التيام زخمها مىدانست و عصارهء آن را به صورت ماليدن در مصرف خارجى و يا جوشاندهء آن را در مصرف داخلى تجويز مىنمود . با گذشت زمان گياه دماسب ضمن اينكه شهرت خود را به عنوان التيامبخش زخم حفظ مىكرد بتدريج به عنوان داروى مدّر مؤثرى در مورد جمع شدن آب در بدن و ناراحتىهاى دردناك مجارى ادرار و سوزاك و عفونتهاى كليه و بيمارىهاى قلبى ناشى از جمع شدن آب و . . . به كار برده مىشد . در قرن نوزدهم پزشكان امريكا ( از گياه دماسب به عنوان مدّر و براى ضد عفونى كردن مجارى ادرار و درمان سوزاك و سنگ كليه و عفونت كليهها و ناراحتىهاى دفع ادرار و بيمارىهاى قلبى ناشى از جمع شدن آب تجويز مىكردند و كارشناسان گياهدرمانى معاصر امريكا هماكنون گياه دماسب را به صورت مصرف خارجى براى التيام زخم و در مصرف داخلى براى رفع ناراحتىهاى مجارى ادرار و پروستات