حسين مير حيدر
455
معارف گياهى ( فارسى )
در هندوستان از برگهاى اين گياه در مصرف خارجى براى تسكين درد روماتيسم و دردهاى ناشى از ضرب خوردن و از جا دررفتن استفاده مىشود . متكا يا بالشى كه از برگهاى اين گياه پر شده باشد را براى رفع سردرد زير سر مىگذارند . در مصرف داخلى ، خوردن گرد برگ يا جوشاندهء آن براى كاهش تب تجويز مىشود و از ميوهء گياه براى كنترل امنوره يا قطع قاعدگى در مواردى غير از دوران يائسگى استفاده مىشود . از گلهاى گياه با عسل براى قطع تب مىخورند خيلى مؤثر است ولى همراه با قى و تشنگى شديد خواهد بود . اين گياه داراى دو واريته است كه نامهاى علمى آنها عبارت است از : 1 . Vitex trifolia var ovata Mak . . 2 . Vitex tfrifolia var unifoliata Schauer . . در مورد دو واريتهء فوق در چين و ژاپن ميوه يا تخم خشك گياه به عنوان مقوى ، مسكّن ، خنككننده و مبرّد و جوشاندهء ميوهء خشك آنها براى تسكين سردردهاى عصبى و انفلوانزا تجويز مىشود . [ كاريونه كيمورا و تاناكا اوداشيما ] . و همچنين براى رفع كرى و سنگينى گوش [ لوئى ] به كار مىرود و معتقدند كه براى روييدن و رشد موى ريش و به علاوه براى معالجهء سرطان پستان مفيد است [ استوارت ] . 3 . گونهء ديگرى از اين گياه كه در ايران نيز انتشار دارد به نام علمى Vitex pseudo - negundo - mzt . ( hausskn . ) Hand و مترادف آن Vitex agnus castus L . var pseudo - Negundo Hausskn . مىباشد كه نام محلى آن در بندرعباس بنگاله ، در جهرم بنگارو ، در اهواز گناك و در بلوچستان ، ايرانشهر و نيكشهر كنك مىباشد . در آسياى جنوب غربى ، سوريه ، افغانستان و در ايران در بيشه ، رود دز ، دورود تا بختيارى ، گچساران ، هفتگل ، بهبهان ، اهواز و فارس در سيوند ، شاهپور ، جهرم ، و در چاهبهار ، بندرعباس و خراسان تا سبزوار ديده مىشود .