حسين مير حيدر

451

معارف گياهى ( فارسى )

1 . گياهى است كه به انگليسى Negundo chaste tree گفته مىشود . از خانوادهء Verbenaceae و نام علمى آن Vitex negundo L . و مترادفهاى آن V . spicata Lour . و V . paniculata Lamk . است . مشخصات درختى است به بلندى 8 متر برگهاى آن داراى 5 - 3 برگچه و بندرت با يك برگچه ديده مىشود . برگچه‌ها باهم مساوى و طول دمبرگ آنها 6 - 4 سانتىمتر و طول هر برگچه 11 - 6 و عرض آن 4 - 1 سانتىمتر متغير است . گلهاى آن خوشه‌اى باز به طول 24 - 17 سانتىمتر . و ميوهء آن مدوّر به قطر 5 - 4 ميلىمتر مىباشد . اين درخت كه بومى مناطق گرمسير و حارّه چين تا جنوب ملانزيا مىباشد در جنوب ايران نيز مىرويد و در بندرعباس و ايسين ديده مىشود . در سرتاسر مناطق گرمسير هند نيز انتشار دارد . تركيبات شيميايى در برگهاى تازهء آن در حدود 05 / 0 درصد اسانس وجود دارد . در برگهاى آنكه در هوا خشك شده باشد آلكالوئيدى به نام نيشيندين « 1 » وجود دارد [ G . I . M . P ] . در گزارش ديگرى آمده است كه در گياه اسانس ، رزين و آلكالوئيد يافت مىشود [ والنزوئلا ] . در برگهاى آن مقدار آلكالوئيد خيلى كم است و بعلاوه داراى مواد متبلورى است كه ظاهرا گلوكونونىتول « 2 » است . اين ماده تا به حال به‌طور صنعتى تهيه مىشده و لذا وجود آن در اين گياه خيلى جالب است . در برگهاى گياه علاوه بر موارد فوق پى - هايدروكسى بنزوئيك اسيد « 3 » و يك گلوكوز وجود دارد [ قوز كريشنا ] . خواص - كاربرد برگهاى فلفل كوهى گونه V . negundo خاصيت ضد ميكربى دارد كه مربوط به

--> ( 1 ) . Nishindine ( 2 ) . Glucononitol ( 3 ) . P - Hydroxybenzoic acid