حسين مير حيدر

422

معارف گياهى ( فارسى )

خرزهره با توجه به گلوكوزيدهاى سمّى كه دارد خيلى سمّى است و در مصرف آن بخصوص مصرف داخلى آن بايد خيلى جانب احتياط رعايت شود و از مقدارى كه در هر مورد تجويز شده بيشتر مصرف نشود و آن هم بايد زير نظر پزشك عمل شود . سميت آن طورى است كه پس از خشك شدن يا جوشيدن گياه نيز از بين نمىرود و حتى اگر از چوبهاى آن به عنوان سيخ كباب استفاده شود گوشت مسموم مىشود و اين اتفاق چندين بار در دنيا رخ داد و در كتب مسطور است . خرزهره از نظر طبيعت طبق رأى حكماى طب سنتى گرم و خشك است . ضماد برگ و گل پختهء آن براى تحليل ورمهاى سفت و تسكين درد آنها و همچنين براى تسكين درد زانو ، سياتيك ، براى دفع جرب و رفع ناراحتىهاى پوست بسيار مؤثر است . ماليدن آب برگ آن براى جرب و ناراحتىهاى پوست و ريختن گرد برگ كوبيدهء آن روى زخمها براى التيام زخم مفيد است . گرد برگ خرزهره عطسه‌آور شديد است . ساييده برگ خشك خرزهره مخلوط با پيه ذوب شده كه به صورت پماد درآيد را اگر به پوست بمالند براى رفع ناراحتىهاى پوستى و جرب مفيد است . روغن گل و برگ تازهء آن براى مقدمهء كچلى ، ناراحتىهاى پوستى ، بيمارىهاى سرد و درد پشت مفيد است . اگر مقدار كمى از ريشهء سفيد آن را گرفته در شير گاو تازه بجوشانند و كرهء آن را بگيرند و كمى از آن بخورند براى تقويت نيروى جنسى و تأخير انزال نافع است . براى تهيهء روغن گل و برگ آن مقدارى گل و برگ را گرفته در آب مىجوشانند تا كاملا پخته و له شود ، براى اين كار لازم است شايد بيش از 7 - 6 ساعت جوش بخورد . سپس با فشار آب گل و برگ پخته و له شده را گرفته و با نصف مقدار آن روغن زيتون مخلوط و روى آتش ملايم بجوشانند تا آب آن تبخير شود و روغن بماند . اين روغن براى بيمارى پوستى كه مقدمه كچلى است و جرب زخم شده ، خارش پوست ، تسكين درد پشت و آرامش اعصاب نافع است . خرزهره براى ريه‌ها مضرّ است و از اين نظر بايد با عسل خورده شود . مقدار خوراك آن تا 2 گرم است . در مواردى كه مسموميت ايجاد شود بايد با خوردن لعاب اسفرزه ، روغن بادام شيرين با كتيرا و يا ساير داروهاى قىآور ، آن را قى كرد . در موارد مسموميتهاى شديد حاصله از خوردن خرزهره دكتر شليمر معتقد است خوردن يك ليوان بزرگ دم‌كردهء قهوه غليظ ترياق بسيار مؤثرى مىباشد . از دم‌كردهء گلهاى خرزهره به عنوان خضاب مو استفاده مىشود . اين خضاب