حسين مير حيدر
415
معارف گياهى ( فارسى )
نيست ، بايد آبيارى شود . براى كاشت خطى كوچك در حدود 10 كيلوگرم بذر در هكتار كافى است . فاصله بين بوتهها بهطور متوسط 1 متر از هر طرف مىباشد . در مورد ارقام با ساقه و برگهاى قرمزرنگ كه به ارقام خونى معروفاند چون بوتهها بزرگ مىشوند اين فاصله بايد بيشتر باشد و شايد 5 / 2 - 2 متر از هر طرف مناسب باشد . در شرايط اقليمى ايران معمولا 5 - 4 ماه پس از كاشت بذر محصول به دست مىآيد و مقدار محصول 2 - 5 / 1 تن در هكتار است . كرچك به قولى بومى هند و به قولى از حبشه برخاسته است ولى در هرحال كشت آن منحصر به هند و افريقا نيست و در حال حاضر در اغلب مناطق دنيا از جمله در ايران كاشته مىشود . تركيبات شيميايى در دانه كرچك مادهء سفيدرنگ بىشكل خيلى سمّى وجود دارد كه در حقيقت پروتئين سمّى يا آلبومين سمّى دانهء كرچك است . اين ماده را به انگليسى ريسين « 1 » نامند و نوعى توكسالبومين « 2 » است . بعلاوه در دانه كرچك و مقدارى نيز در برگهاى آن يك آلكالوئيد سمّى به نام ريسينين « 3 » يافت مىشود . در دانه كرچك روغنى ثابت به نام روغن كرچك وجود دارد كه محصول اصلى اين گياه است و بسته به ارقام مختلف مقدارش از 60 - 35 درصد وزن دانه را تشكيل مىدهد . در گزارش بررسى ديگرى آمده است كه در دانه و در روغن كرچك ريسين اولئيك اسيد « 4 » ، پالميتيك اسيد ، اولئيك اسيد ، لينولئيك اسيد ، دى هايدروكسى استئاريك اسيد « 5 » و بعلاوه چند گليسريد « 6 » يافت مىشود [ آچى سالتور ] . در كنجاله دانههاى كرچك يعنى در باقيماندهء دانه پس از روغنكشى حدود 5 درصد گلوتاميك اسيد « 7 » وجود دارد [ كريشناماچار راماچاندران ] . و بعلاوه كنجاله دارى
--> ( 1 ) . Ricin ( 2 ) . Toxalbumin ( 3 ) . Ricinine ( 4 ) . Ricinoleic acid ( 5 ) . Dihydroxystearic acid ( 6 ) . Glyceride ( 7 ) . Glutamic acid