حسين مير حيدر

397

معارف گياهى ( فارسى )

است . تخم آن مدّر و قاعده‌آور است و به صورت ضماد براى كاهش درد مفاصل « 1 » بسيار مؤثر است . 2 . كشوت : گونهء ديگرى از سس مىباشد . در ايران با نامهاى محلى « سس » ، « شن » و « زجمول » شناخته مىشود . در كتب طب سنتى با نامهاى « كشوت » ، « كشوث » و « كشوت » آمده است . به فرانسوى از انواع Cuscute و به انگليسى از انواع Dodder است . گياهى است از خانوادهء Convolvulaceae يا Cuscutaceae نام علمى آن Cuscuta monogyna Vahl . و مترادف آن C . orientalis Tourn . مىباشد . تخم كشوث كه در تهيه شربتهاى دارويى مصرف دارد به سريانى دينار گفته مىشود . مشخصات گياهى است انگلى ، پيچنده و يك ساله كه شبيه ساير انواع سسها در بهار مىرويد و به گياه ميزبان خود حمله مىكند و تا اواخر تابستان مىماند . ساقه‌هاى آن به شكل نخ بىبرگ به رنگ زرد تيره و گل آن ريز سفيد كدر و تخم آن كوچكتر از تخم ترب و مغز تخم سرخ مايل به زرد يا مايل به سفيد است . بهترين آن تخم تازهء زرد با طعم تلخ است . قدرت دارويى آن تا سه سال مىماند . در مورد اين سس بيشتر تخم آن به عنوان دارو مصرف مىشود و تخم تازهء آن نيز بايد انتخاب شود و كهنه نباشد . اين‌گونه در اطراف تهران در كرج ، در شمال در ايسپيلى ييلاق گيلان روى گياه ارتميزيا ، در اصفهان روى گياه قيج يا پيرسن‌دارى « 2 » ، در شيراز در كوه عباسعلى و در ازنا و بيشه روى نوعى زبان‌گنجشك « 3 » و ساير گياهان ديده مىشود . خواص - كاربرد تخم كشوت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است و گرمى و خشكى آن بيشتر از گرمى و خشكى ساقهء گياه افتيمون است . از نظر خواص معتقدند كه گياه

--> ( 1 ) . Arthritis ( 2 ) . Zygophyllum Fabago . ( 3 ) . Fraxinus syriaca