حسين مير حيدر
375
معارف گياهى ( فارسى )
شيخ الرئيس ابو على سينا معتقد است كه آمله در تقويت قلب بسيار مؤثر است و براى ازدياد نيروى جنسى ، قطع قى ، استفراغ ، رفع تشنگى ، قطع جريان آب دهان ، قطع خون بواسير و متوقف كردن انواع خونريزيها داروى مفيدى است . مسهل سودا و بلغم رقيق مىباشد و رطوبتهاى معده و رودهها را خشك مىكند و خوردن آمله با آرد كنار و آب به اسهال مزمن را قطع مىكند و حرارت خون را تسكين مىدهد و مقوى چشم است . آبله براى طحال مضرّ است و اگر اشخاص داراى طحال بيمار اشتباها آمله خورده باشند براى رفع عوارض آن بايد عسل و سنبل الطيب بخورند . آمله براى رفع نسيان و فراموشى و فلج و ماليخوليا نيز مفيد است . معمولا در موقع مصرف دانهء آمله خارج مىشود و پوست و بقيهء ميوه در تركيب داروها مصرف مىشود . سابقا مرسوم بود حنا و يا وسمه را با آب خيس كردهء آمله ، خمير كرده به موها مىماليدند . در طب سنتى آمله را به صورت تركيبهاى مختلف دارويى مصرف مىنمايند از جمله به صورت معجونها ، شربتها ، مربّا ، روغن و حب . براى نمونه روش تهيه نوشداروى ساده و تعدادى از ساير تركيبهاى دارويى آمله از اسناد معتبر طب گياهى استخراج و در اينجا درج مىشود . نوشدارو چيست ؟ نوشدارو در اصطلاح طب سنتى معمولا تركيبى است از اقسام گياهان دارويى داراى خواص مختلف ولى همه در جهت يك منظور بهطورى كه هريك از نظر خواص مختلف ولى همه در جهت يك منظور بهطورى كه هريك از نظر خواص مورد نظر مكمل ديگرى باشد . نوشدارو در روش معالجات طب سنتى خيلى مورد توجه است زيرا معمولا طورى تهيه مىشود كه ضمن داشتن عناصر فعّال و مؤثر در جهت درمان بيمارى از نظر مزه و طعم نيز مطبوع باشد به اصطلاح طب سنتى جوارش يا گوارش باشد . عدهاى از دانشمندان معتقدند كه نوشداروى اصيل تركيبى است كه از پنج جزء اساسى آمله ، هليله ، بليله ، خبث الحديد ( ريم آهن ) و عسل درست مىشود و معجونى كه شامل اين پنج جزء باشد آن را پنجنوش مىگفتند و چون آمله جزء اصلى و يا به اصطلاح آنها عمود اين تركيب پنج نوش است ، لذا معجونهايى كه از آمله درست مىشود ، نوشدارو نامند . نوشداروى ساده كه جزء اصلى آن آمله است : نوشداروى ساده معجونى است از