حسين مير حيدر
306
معارف گياهى ( فارسى )
هندوچين و فيليپين از ريشهء گياه به عنوان مسهل استفاده مىكنند . و به علاوه داروى خوبى براى تسكين دردهاى مفاصل و نقرس و روماتيسم است . ساقه و سرشاخههاى له شده و گرم گياه را پس از وضع حمل براى معالجهء كوليك و همچنين براى بازسازى نسوج به پشت زنان مىاندازند . [ كروست و پتلو ] . در هند از ريشهء گياه به عنوان مسهل استفاده مىشود و بعلاوه در موارد مارگزيدگى و عقربزدگى نيز به كار مىرود . تربد از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است و خواص آن مسهل بلغم و رطوبتهاى رقيق است و براى اخراج كمى از صفرا و اخلاط سوخته نيز مفيد است . اگر با زنجبيل خورده شود ، مسهل بلغم غليظ است . براى پاك كردن بلغم و رطوبت رحم و معده مفيد است و براى بيمارىهاى فلج ، ناراحتىهاى اعصاب ، سرفههاى ناشى از رطوبت معده و همچنين براى سياتيك نافع است . با روغن بادام و تخم كتان براى قطع سرفهء مزمن و درد سينه و با پوست هليله كابلى براى ماليخوليا ، جنون و صرع مفيد است . توصيه اين است كه در موقع تهيهء ريشهء گياه به صورت دارو از زياد كوبيدن و گرد كردن آن خوددارى شود ، زيرا گرد نرم آن به خملهاى روده مىچسبد و گرد نيمكوب آن بهتر است با زنجبيل و شكر سرخ و آب گرم خورده شود . اگر با نمك مىخورند بايد با آب سرد خورده شود . اگر كمى از آن را با زنجبيل و نبات ، پخته و گرمگرم و كمكم بخورند براى سرفه مرطوبى و تنگى نفس سرد و تر بسيار مفيد است . تربد براى گرممزاجان مضّر است و اگر اين قبيل اشخاص گرممزاج به دليلى كه ضرورى تشخيص دهند تصميم بگيرند تربد بخورند بايد پوست سياه آن را تراشيده با روغن بادام يا روغن پسته چرب نموده و با كتيرا بخورند . البته در چرب كردن آن نبايد از حد اعتدال خارج شد زيرا در اين صورت خاصيت مسهلى آن خيلى كاهش مىيابد . مقدار خوراك يا دوز مصرف آن از جرم ريشهء تا 12 گرم و در دمكردهها تا 20 گرم است و مقدار خوراك يا دوز مصرف از صمغ رزينى آن 1 - 3 / 0 گرم مىباشد . نسخه ديگر اين است كه از گرد صمغ رزينى آن تا 1 گرم و دمكردهء آن 6 گرم در 1000 گرم آبجوش مىباشد . جانشين ريشهء تربد از نظر خواص ريشهء توت و يا غاريقون است . شرح خواص كليهء گياهانى كه در اين بخش نامبرده شده است به تفصيل در جلدهاى ديگر اين مجموعه آمده است .