حسين مير حيدر

304

معارف گياهى ( فارسى )

تربد ريشهء گياهى است كه در كتب طب سنتى و در بازار دارويى با نام « تربد » ، « تربد » و « تربد » ناميده مىشود . اين اسامى براى خود گياه نيز گفته مىشود . و به زبان سانسكريت نيز « تريپوتا » گويند . به فرانسوى آن را Turbith vegetal و به انگليسى Indian jalap و Turbith نامند . گياهى است از خانوادهء پيچك صحرايى Convolvulaceae نام علمى آن Operculina turpethum ( L . ) Silva Manse . و مترادفهاى آن Ipomoea turpethum R . Br . و Convolvulus turpethum L . مىباشد . مشخصات تربد معمولا به بيخ يا ساقه زيرزمينى يا به‌طور كلى به ريشهء گياه و يا خود گياه و در عين حال به صمغ رزينى گياه نيز گفته مىشود . گياهى است چندساله با ساقهء بالارونده و پيچنده مانند عشقه . برگهاى آن به شكل قلب مانند برگ عشقه و پوشيده از كرك است . گلهاى آن آبى كبود كه در انتهاى ساقه گل‌دهنده ظاهر مىشود . ساقهء زيرزمينى آنكه به سبب صمغ موجود در آن در طب سنتى مستعمل است به شكل قطعاتى استوانه‌اى شكل به قطر انگشت ضخيم و به طول 12 - 10 سانتىمتر در بازار عرضه مىشود . سطح آن ناصاف داراى پستى و بلندى و يا پيچيده و داراى شيارهاى طولى نامنظم ، رنگ قسمت بيرونى ساقهء زيرزمينى تيره كمى مايل به قرمز و مغز آن پس از