حسين مير حيدر

297

معارف گياهى ( فارسى )

گونه‌هاى فوق از نظر خواص دارويى بررسى نشده‌اند و در چند مورد كه به مقدار مجاز دارويى مصرف شده‌اند خواصى ضعيف‌تر از گونهء اروپايى نشان داده‌اند . ساير بررسىها و تحقيقاتى كه در مورد گياه آذان الحمار ( Comfrey ) در جهان به عمل آمده است . طى قرنها حكماى گياه‌درمانى آذان الحمار را به عنوان گياهى درمانى با طيف شفابخشى گسترده مورد توجه قرار داده و معتقد بودند گياهى است مفيد كه هيچ‌گونه عوارض جانبى ندارد . ولى طبق تحقيقات جديدى كه به عمل آمده جهات ديگرى از آثار اين گياه در شرايط مصرف زياد و درازمدت كشف شده كه از جمله مىتوان آثار بدى كه روى كبد دارد و در برخى موارد وجود مواد شيميايى سرطان‌زا را در آن نام برد . با توجه به اين كشفيات عده‌اى از كارشناسان گياه‌درمانى معتقدند كه در مصرف آن بايد جانب احتياط مرعى گردد . ولى به‌هرحال شفادهنده يا با عوارض جانبى خطرناك ، شايد اين گياه چيزى است بينا بين كه در اين بخش مشروحا خواص آن را از هر جهت مورد بررسى قرار مىدهيم . نظرى سريع به تحولات كاربرد آذان الحمار ( Comfrey ) طى 45 قرن يعنى از 25 قرن قبل از ميلاد تا قرن بيستم . يونانيان قديم از عصارهء آذان الحمار براى التيام زخمها استفاده مىكردند و معتقد بودند كه اين عصاره موجب جوش دادن و نمو گوشت پاره شدهء محل زخم و بازگرداندن آن به حالت طبيعى اوليه مىشود . طبيعىدان رومى Pliny اين روش را به نحو ديگرى عمل مىكرد به اين ترتيب كه با جوشاندن گياه در آب ، خمير چسبناكى به دست مىآورد كه روى زخم مىگذارد . اين خمير مانند چسب روى زخم را مىگرفت و زخم را التيام مىداد و به هم مىچسبانيد و به حالت اوليه درمىآورد . خمير اذان الحمار كه به اين ترتيب تهيه مىشد مانند گچ پس از چند دقيقه سفت مىشد . در ميادين جنگ سابق رسم بر اين بود كه پارچه‌اى را در اين خمير فرو كرده و دور زخمها و قسمتهاى شكستهء استخوانها مىبستند پس از خشك شدن مانند پلاستر استخوان‌بندى سفت و محكم شده ، موضع و عضو را در خود مىگرفت و به سبب اين روش استفاده از آذان الحمار نامهاى Knit bone و Boneset براى آن انتخاب گرديد يعنى جوش‌دهندهء استخوان يا جفت‌وجور كنندهء استخوانها .