حسين مير حيدر
21
معارف گياهى ( فارسى )
و معمولا در كنار رودخانهها و دشتهاى مرطوب مىرويد و در ايران در گرگان در زيارت و بندر گز ديده شده است . از نظر تركيبات شيميايى ريشه و قسمتهاى زيرزمينى اين گياه داراى انواعى از قندهاى گلوكوز ، ساكاروز و اينولين است و در برگهاى گياه نيز كمى اسانس ، لعاب ، تانن ، يك ماده تلخ و . . . وجود دارد . ريشهء گياه داراى بوى نامطبوعى مىباشد . خواص - كاربرد از اين گياه سابقا براى معالجهء طاعون استفاده مىشده است به همين دليل يكى از نامهاى انگليسى آن Pestilence wort است . دمكردهء 30 گرم ريشه و برگ گياه در 1000 گرم آب براى بيمارىهاى ريوى ، سرخك ، مخملك ، تسكين سرفه ، گرفتگى صدا و نقرس مفيد است . گرد خشك برگهاى آن براى التيام زخمهاى سخت مفيد است و برگهاى پهن گياه را روى محل سوختگى مىگذارند خيلى در التيام و تسكين آن مؤثر است . ساير بررسىها و تحقيقات علمى كه در مورد گياه پاى خر در جهان به عمل آمده است بررسى تاريخ تحولات پزشكى حاكى است كه گياه پاى خر از قريب دو هزار سال قبل به عنوان داروى سرفه مورد توجه بوده و هنوز هم شهرت شفابخشى خود را به اين عنوان حفظ كرده است . پزشكان چينى از اين گياه علاوه بر شفاى سرفه براى درمان آسم ، سرماخوردگى ، انفلوانزا ، التهابهاى برونشها و حتى براى سرطان ريه استفاده مىكردهاند . در مكتب طب سنتى هند Ayurveda حكماى اين مكتب گرد گياه خشك پاى خر را براى معالجهء سرفه ، سردرد ، التهابهاى بينى به كار مىبردند . حكماى قديم يونانى و رومى از جمله ديوسكوريدس « 1 » ، پلىنى « 2 » و جالينوس نيز مانند حكماى ايرانى چون شيخ الرئيس ابو على سينا ، رازى و ساير حكماى ايران از دود اين گياه براى رفع ناراحتىهاى آسم ، سرفه و سينه استفاده مىكردند كه ممكن است امروزه شوخى به نظر برسد ولى اين روش شايد در طول هزار سال مورد عمل و توجه بوده
--> ( 1 ) . Dioscorides ( 2 ) . Pliny