حسين مير حيدر

237

معارف گياهى ( فارسى )

معتقدند كه مدّر و قاعده‌آور است و اخلاط را لطيف مىكند . خوردن در حدود 70 گرم از دم‌كردهء آن براى كاهش فراموشى ، تقويت ذهن ، استسقاى سرد ، يرقان سياه و تبهاى بلغمى و سوداوى نافع است . ضد كرم است و براى اخراج كرم كدو و كرم روده و تحليل گاز ، نفخ ، سخت ادرار كردن ، درد مفاصل ، خرد كردن سنگ مثانه و پاك كردن رحم مفيد است . ضماد آن براى پاك كردن زخمهاى كهنه و التيام آنها و گرد برگ آن براى خشك كردن و التيام زخمها نافع است . مضرات آن اين است كه سردرد مىآورد و مضر معده است و از اين نظر بايد با حماما خورده شود . مقدار خوراك آن از گرد گياه تا 12 گرم و از دم‌كرده‌هاى آن تا 100 گرم است . جانشين آن در اين خواص پونه است و براى نفخ و گاز ، شيح و در اخراج كرم معده دو برابر وزن آن پوست تازهء ريشهء انار است . 2 . Ajuga reptans يا جعدهء خزنده يا جعده بستانى به فرانسوى Ajuga و Bugle rampante و به انگليسى Bugle weed و Ajuga ناميده مىشود . گياهى است علفى چندساله ساقهء آن چهارگوشه و بدون كرك بلندى آن در حدود يك وجب و برگهاى آن بدون بريدگى و بيضى ، در بعضى از برگها دندانه‌هاى نامنظم و تقريبا بدون كرك . گلهاى آن آبى ، گلى يا سفيد . اين گياه در نقاط مرطوب و چمنزارها و مناطق جنگلى اروپا ، آسيا و شمال افريقا انتشار دارد . در ايران در شمال كشور در گيلان و در مراتع اطراف رشت ديده مىشود . تركيبات شيميايى در خاكستر گياه مقدار قابل ملاحظه‌اى ( حدود 30 درصد ) املاح پتاسيم و 20 - 15 درصد املاح كلسيم و تركيبات منيزيوم و اكسيدهاى آهن مشخص شده است . گياه مورد تجزيه گياهى بوده كه در اراضى آهكى مىروييده است . خواص - كاربرد از نظر طبيعت و خواص دارويى شبيه گياه جعدهء كاجى است . از اين گياه به عنوان مقوى ، قابض و تب‌بر و بيشتر براى معالجهء آسم و نقرس استفاده مىشود . برگهاى آن كه كمى تلخ است با سركه در سالاد خورده مىشود . گونهء ديگرى از اين گياه كه در چين مىرويد ، به نام Ajuga decumbens Thumb . از گياهان دارويى مفيد است . در چين به عنوان ضد درد [ موزيك و شرام ] و حل‌كنندهء