حسين مير حيدر
220
معارف گياهى ( فارسى )
مانند اثر شيرهء گياه است . اگر گرد گل گزنهء سفيد را به مقدار حدود 3 / 1 قاشق چاىخورى با غذا بخورند براى تصفيهء خون و ساير آثار دارويى گياه بسيار مفيد است . جوشاندهء گياه به عنوان مدّر ، صفرابر ، كمى مخدّر و مفرح نيز تجويز مىشود . گونههاى ديگرى از اين گياه كه خواص مشابهى دارند و از نظر شكل نيز خيلى شبيهاند و فقط اختلافاتى در رنگ گل و برگ دارند وجود دارد كه بهطور مختصر به ذكر معروفترين آنها مىپردازيم : 1 . Lamium maculatum L . به فرانسوى Lamier tachete و به انگليسى Spotted dead nettle گفته مىشود . گلهاى آن قرمز و روى برگهاى آن لكههاى سفيد يا سياه ديده مىشود . اين گياه در ايران در همان مناطق رويش گزنه سفيد مىرويد . 2 . گزنهء زرد يا گزنهء بدبو نام علمى آن Lamium galeobdon Crantz . . به فرانسوى آن را Ortie Jaune و به انگليسى Yellow dead nettle مىنامند . گياهى است چندساله گلهاى آن زرد درشت و داراى بوى ناپسندى است . در ايران در گيلان در شمال ايران و در كلاردشت ديده مىشود . در كتب طب سنتى اين گياه را « حرف اصفر » نام مىبرند . توضيح : نام علمى اين گياه را فلور ايران Lamium galeobdolon L . و مترادفهاى آن را L . galeobdolon Crantz . و L . luteum Huds نام مىبرد . 3 . Lamium purpureum L . كه در كتب طب سنتى با نامهاى « قريص احمر » و « المنتنه » نام برده مىشود . به فرانسوى Lamier pourpre گفته مىشود . گياهى است كوچك با گلهايى به رنگ بنفش بيشتر در مزارع مىرويد . اين گياه در اروپا ، در سيبرى و در آسيا و شمال افريقا انتشار دارد . گلهاى آن خيلى براى زنبور عسل جاذبه دارد . از نظر خواص شبيه گزنهء سفيد است و به عنوان قابض براى التيام زخمها بخصوص در موارد خنازير مصرف مىشود . 4 . Lamium amplexicaule L . به انگليسى Henbit گفته مىشود . گياهى است يك ساله به بلندى 20 - 5 سانتىمتر كمى پوشيده از كرك . برگهاى پايين تخممرغى مايل به گرد و برگهاى بالاى ساقه كليهاى ، بدون دمبرگ مىباشد . اين گياه در اطراف تهران ، در كرج و در گيلان در شمال ايران در لاهيجان و ايسپيلى ييلاق ، بين قزوين و رشت و رستمآباد و رودبار و در آذربايجان در اطراف تبريز ، در خراسان ، در كرمانشاه در اطراف طاقبستان ، در قصر شيرين در كوه دالاهو و كوه ريجاب ، در