حسين مير حيدر
184
معارف گياهى ( فارسى )
حبشه و قسمت جنوبى درياى سرخ مقابل بندر عدن و سرانجام سواحل افريقايى درياى سرخ و سواحل سومالى در افريقا مىباشد . چون اين صمغ بيشتر از عربستان و حجاز به ايران وارد مىشود غالبا در سفرهاى حجّ در بازار مكه و حجاز براى فروش عرضه مىگردد ، در ايران آن را مرّ مكى يا مرّ حجازى نامند كه البته با صمغ عربى متفاوت است و نبايد با آن اشتباه شود . مشخصات صمغ مرّ مكى در فصل گرما مانند اغلب صمغها به مقدار كم خودبهخود از تنه و ساقهء درخت ترشح مىكند ولى براى اينكه به مقدار زيادتر گرفته شود ، تنهء درخت را شكاف مىدهند و شيرهء درخت كه ابتدا سفيد و بعد از ماندن قرمز مايل به قهوهاى مىشود خارج مىشود . اين نوع مرّ مكى را كه نوع مرغوب و خالص است اصطلاحا « مرّ البطارح » مىنامند . روش ديگر براى استخراج مرّ اين است كه پوست درخت را گرفته و با قطعات تنه يا ساقه در آب جوش مىپزند و پس از پختن آن را صاف مىنمايند و سپس آن را تبخير مىكنند و رسوبات منجمد باقيمانده پس از تبخير تحت نام مرّ به بازار عرضه مىشود . اين نوع مرّ به علت اينكه با مواد ديگرى از گياه مخلوط مىباشد نامرغوب و رنگ آن سياه است و آن را نوعى ميعه سائله نيز مىگويند . نوع مرّ مكى مرغوب به شكل قطعههاى اشكى بىنظم به بزرگى يك گيلاس يا يك گردو ، وزين ، قرمز قهوهاى ، داراى بوى مطبوع و معطّر و شكننده است براحتى شكسته و خرد مىشود مقطع آن درخشنده و برّاق و در مقطع آن خطوط سفيدى شبيه به اثر ناخن ديده مىشود . طعم آن تلخ است و از صمغ رزينى و مادهء لعابى و اسانس و املاح مختلف تشكيل شده است . اين نوع مرّ مكّى مرغوب را به فرانسوى Myrrhe en larmes نامند . نوع ديگر را كه كمى نامرغوب و ناخالص است Myrrhe en sorte گويند . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى در صمغ رزينى مرّ 10 - 5 / 2 درصد اسانس شامل ترپن ، 40 - 30 درصد صمغ شامل آرابينوز ، گالاكتوز ، اسيد متيل گلى كورونيك « 1 » و بقيه در
--> ( 1 ) . Methylglycuronic acid