حسين مير حيدر

171

معارف گياهى ( فارسى )

مقل به فارسى به‌طور كلى « مقل » ، « خاك مقل » و « مقل ازرق » گفته مىشود . به فرانسوى و انگليسى Bdellium و به عربى « قفر » و « كور » و در كتب طب سنتى با نام « مقل » و « مقل اليهود » نامبرده مىشود . صمغ رزينى است كه از درختانى از خانوادهء Burseraceae جنس Commiphora گرفته مىشود . داراى گونه‌هاى مختلفى است كه معروف‌ترين آنها كه از آن مقل ارزق گرفته مىشود ، گونه‌اى است به نام علمى Commiphora mukul ( Hook . ex Stocks ) Engl . كه مترادف آن Balsamodendron mukul Hook . ex Stocks مىباشد . مشخصات مقل به‌طور كلى تمام انواع مقل از نظر طعم تلخ است نوعى از آن به رنگ مايل به سرخ است كه مقل ارزق ناميده مىشود . نوع ديگر آن زردرنگ است كه « مقل اليهود » گويند . زيرا يهودىها به عنوان بخور معطّر از آن استفاده مىكنند . و نوعى نيز به رنگ بادنجانى است كه از درختان ناحيهء يمن گرفته مىشود . مرغوبترين آنها نوعى است كه خالص بدون مواد خارجى ، برّاق ، لزج ، چسبنده ، نرم و خوش‌بو باشد . طعم همهء آنها تلخ است و اگر آن را در آتش بيندازند بوى مطبوعى نظير بوى برگ‌بو از آن متصاعد مىشود . درخت فوق در مناطق گرمسير هندوستان در ميسور ، دكان ، خاندش ، سند و