حسين مير حيدر

165

معارف گياهى ( فارسى )

مىكند ، قابض و مسكّن درد است . از برگها و ريشهء درخت براى معالجهء سرطان و متوقف كردن رشد سرطانى استفاده مىشود [ استوارت ] . دانشمندى به نام Erhya معتقد است كه صمغ رزينى روغنى عنبر سائل يا Liquidambar كه زير خاك دفن شده باشد ، پس از هزار سال تبديل به عنبر معروف مىشود . توضيح : عنبر كه كهربا نيز ناميده مىشود به‌طور كلى سه نوع است : الف ) عنبر زرد يا Succin كه يك رزين فسيلى مىباشد . ماده‌اى است سخت ، شكننده ، نيم‌شفاف به رنگهاى زرد روشن تا قرمز ياقوتى مايل به زرد . عنبر زرد در ورنىسازى كاربرد دارد . در اثر اصطكاك توليد الكتريسيته كرده و اشياى سبك را به خود جذب مىكند . ب ) عنبر خاكسترى يك مادهء چسبندهء انعطاف‌پذيرى است كه در رودهء نوعى ماهى به نام ماهى عنبر « 1 » به وجود مىآيد . از مادهء سياه رنگى تشكيل مىشود كه از ترشحات نرم‌تنان دريايى حاصل شده و به مصرف خوراك ماهى عنبر مىرسد . بويى شبيه مشك دارد و در عطرسازى به كار مىرود . ماهى عنبر ماهى عظيم‌الجثه‌اى است شبيه بالن « 2 » از خانوادهء Delphinides كه سبع و درنده است . طول آن تا 20 متر مىرسد . فك بالاى آن بدون دندان ولى فك پايين آن دندانهاى سفيد و فشرده‌اى دارد . در روده‌هاى آن عنبر خاكسترى توليد مىشود . پ ) عنبر سياه يا كهرباى سياه كه به فارسى « شبق » ، به انگليسى Jet و به فرانسوى Jais ، Jaier و Jayer ناميده مىشود . يك فرآوردهء گياهى است كه ساختمانى شبيه آنتراسيت « 3 » دارد و به آن « ذغال‌سنگ خشك » نيز گفته مىشود . ماده‌اى است سخت كه با شعله كم مىسوزد ولى بو و دود ندارد و 95 - 90 درصد آن كربن است . به عبارت ديگر « عنبر سياه » يك زغال فسيل است .

--> ( 1 ) . Cachalot ( 2 ) . Baleine ( 3 ) . Anthracite