حسين مير حيدر
134
معارف گياهى ( فارسى )
نوع مرغوب آنكه بيشتر از ايتاليا وارد مىشود خالص و تميز و داراى شيرينى خاصى است كه با شيرينى شكر متفاوت است و پس از چند لحظه كه در دهان گذارده شود كمى سرد مىشود . انواع ديگر آنكه در بازار مشهد و خراسان بيشتر عرضه مىشود به خلوص اولى نيست ، طعم آن شيرين است ولى زبان را خيلى كم سرد مىكند ولى از نظر خواص مسهلى در همان رديف است . شيرخشتهايى كه از گياه كاروانكش و يا از گياه شيرخشت گرفته مىشود نيز از نظر خواص مسهلى و دارويى و طبيعت با سايرين در يك رديف هستند . شيرخشت مليّن است و مسهل صفرا و اخلاط سوخته مىباشد و براى تقويت كبد ، معده و احشاء داخل شكم مفيد است . حرارت معده ، قلب و كبد را تسكين مىدهد و براى سرفه ، خشونت سينه و حلق داروى خوبى است و تحريك ، اضطراب ، و حرارت و يبوست ايجاد نمىكند ، حتى براى اطفال و پيران مناسب است . مضار شيرخشت ايجاد نفخ و صدا در شكم و معده ، رقيق كردن اسپرم و سرعت انزال مىباشد كه براى رفع اين عوارض بايد از روغن بادام و رازيانه استفاده كرد ( در حدود 100 گرم ) و يا از هموزن آن ترنجبين استفاده نمود . چند دستور دارويى شيرخشت مسهل شيرخشت : 50 گرم شيرخشت اشكى را در 100 گرم شير بريده حل كرده و يك دفعه بياشامند . مارمالاد مسهل قهوهاى : شيرخشت اشكى ، فلوس خيار شنبر پخته ، روغن بادام شيرين و قند خرد شده از هريك 50 گرم ، دمكردهء غليظ قهوه 75 گرم . شيرخشت را در دمكردهء قهوه حل كرده و صاف نمايند و طبق معمول ساير موارد را بيفزايند و به خوبى مخلوط كنند . در برونشيت مزمن دو قاشق چاىخورى صبح و همان قدر شب سه ساعت پس از غذا ميل نمايند . فرمول ديگر مسهل : 30 گرم شيرخشت اشكى را در 100 گرم آب حل كرده و صاف نمايند و 30 گرم فلوس پخته و 30 گرم روغن بادام شيرين به آن افزوده صبح ناشتا به فاصلهء نيم ساعت به نيم ساعت يك قاشق سوپخورى بياشامند تا يك دوبار عمل تخليه انجام گيرد . بهطور كلى مقدار مصرف شيرخشت براى اطفال كوچكتر از سه سال تا 15 گرم ، براى كودكان تا 5 سال 20 - 10 گرم بسته به قوى و ضعيف بودن طفل ، براى اطفال