حسين مير حيدر

123

معارف گياهى ( فارسى )

منّ اين لغت كه به انگليسى Manna و به فرانسوى Manne گفته مىشود ريشهء سامى دارد و به زبان هبرو من ( man ) و به عربى منّ ( mann ) گفته مىشود . اين نام به طور كلى به مواد فرآورده‌هاى شيرينى گفته مىشود كه از برگ و پوست و شاخه‌ها و حتى در برخى موارد از خارهاى تعدادى از گياهان در شرايط خاصى بيرون مىآيد . ظاهر شدن اين مواد يا از طريق نيش حشرات به قسمتهايى از گياه حاصل مىشود نظير گزانگبين ، گز علفى ، گز خوانسار و نظاير آن و يا به‌طور طبيعى به صورت قطرات شبنم روى گياه جمع مىشود مانند ترنجبين كه روى گياه خارشتر جمع مىشود و يا از طريق وارد كردن شكافى در ساقه و تنهء گياهان به دست مىآيد . انواع معروف منّها اغلب داراى خواص دارويى هستند و در طب سنتى به كار گرفته مىشوند مانند ترنجبين ، گزانگبين ، گز خوانسار ، شيرخشت ، بيدخشت ، گز علفى ، شكر تيغال و . . . و همچنين منّهايى كه از برخى از گونه‌هاى زبان گنجشك مانند زبان گنجشك گل و از برخى درختان پسته و درختان گز گرفته مىشود . ضمنا ترشحات صمغى و رزينى كه از تعداد زيادى از كاجها ، اكاليپتوسها ، بلوطها ، بيدها و . . . گرفته مىشود نيز معمولا تحت عنوان منّ نيز رده‌بندى مىشوند . در اين كتاب و همچنين در ساير جلدهاى اين مجموعه كوشش شده است كه معروف‌ترين منّها كه در طب سنتى شناخته شده و مصرف دارويى دارند شرح داده شود . معروف‌ترين گياهانى كه از آنها به طرق مختلف منّ گرفته مىشود عبارت‌اند از :