حسين مير حيدر
69
معارف گياهى ( فارسى )
سادهترين صورت دارويى دمكردهء آن است مشروط بر اينكه در حين دم كردن ، درب ظرف طورى محكم مسدود شود كه بخار آن خارج نشود . روش تهيه اين است كه مقدارى در حدود 40 گرم روزانه از ذرات رندهشدهء چوب چينى را گرفته در آب يا عرقهاى مناسبى مىخيسانند و روز ديگر 8 - 7 كيلوگرم آب خالص در آن ريخته و حرارت مىدهند آنقدر كه آب نصف شود ، بعد آن را خنك كرده و نيمگرم با هر فنجان آن 25 - 20 گرم نبات داخل كرده مىنوشند . از اين مايع در عرض شبانهروز بجاى چاى ، آب يا قهوه و يا در طبخ ساير غذاها به جاى آب به قدر خوراك شخص مريض مىتوان استفاده كرد و به اين ترتيب تمام آن را در عرض 24 ساعت مصرف نمود و اين كار بايد 40 - 21 روز تكرار شود . ازملك از گونههاى مختلف گياه چوب چينى تا به حال فقط يك گونه از آن در ايران شناسايى شده است . اين گياه در شمال ايران مىرويد و اسامى محلى آن در لاهيجان و شهسوار « ازملك » ، در آستارا « شنگيله » ، در اطراف رشت « تميس و كامپوره » و در ساير نقاط گيلان « كلكادانه » ، در نور و كجور و آمل « سكليم » ، در بهشهر « لم » ، در سارى « بلاش » ، در چالوس « تلى » ، در گرگانرود « كفلهبور » ، در درفك « باليكا » و در ديلمان « شاتدانه » مىباشد . به فرانسوى Liseron epineux و به انگليسى Green briar و Chinaroot green briar و Prickly ivy گفته مىشود . گياهى است از خانوادهء Liliaceae نام علمى آن Smilax excelsa L . مىباشد . مشخصات ازملك از پيچهاى خاردار است در كليهء جنگلهاى مخروبه ساحلى شمال تا ميانبند وجود دارد . از درختان مجاور بالا مىرود ، برگهاى آن پهن قلبىشكل يا قلوهاى ، برّاق و دانههاى آن سرخرنگ است . آثار دارويى اين گياه يا ريشهء آن تا به حال مطالعه نشده ولى بههرحال در ريشه آن مقدارى تانن يافت مىشود . انواع چوب چينى يا ريشه چينى را بايد با نظر پزشك و در حد مجاز و خيلى با احتياط مصرف كرد .